جمعه ۳۱ فروردين ۱۳۹۷

همراه با قرآن

صفحه نخست مطالب قرآنی احکام قرآنی احكام قرآنى آيت الله فاضل لنكرانى (قدس سره)

احكام قرآنى آيت الله فاضل لنكرانى (قدس سره)

1 - نجس كردن خط و ورق قرآن حرام است و اگر نجس شود بايد فورا آن را آب بكشند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 139)

2 - اگر جلد قرآن نجس شود بايد آن را آب بكشند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 140)

3 - گذاشتن قرآن روى عين نجس، مانند خون و مردار اگر چه آن عين نجس، خشك باشد حرام است، و برداشتن قرآن از روى آن واجب مى‌باشد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 141)

4 - نوشتن قرآن با مركب نجس، اگر چه يك حرف باشد حرام است. و اگر نوشته شود بايد آن را آب بكشند، يا بواسطه تراشيدن و مانند آن كارى كنند كه از بين برود و اگر چنانچه از بين نمى‌رود بايد آن را آب بكشند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله142)

5 - بايد از دادن قرآن به كافر خوددارى كنند، و اگر قرآن در دست اوست در صورت امكان از او بگيرند، ولى چنانچه مقصود از دادن قرآن و يا داشتن قرآن، تحقيق و مطالعه در دين باشد و نيز انسان بداند كه كافر با دست تر قرآن را لمس نمى‌كند اشكالى ندارد (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 143)

6 - اگر ورق قرآن يا چيزى كه احترام آن لازم است - مثل كاغذى كه اسم خدا يا پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم يا امام عليه السلام بر آن نوشته شده - در مستراح بيفتد بيرون آوردن و يا آب كشيدن آن اگر چه خرج داشته باشد واجب است، و اگر بيرون آوردن آن ممكن نباشد بنابر احتياط واجب به آن مستراح نروند تا يقين كنند آن ورق پوسيده است. و نيز اگر تربت سيدالشهداء عليه السلام در مستراح بيفتد و بيرون آوردن آن ممكن نباشد، بايد تا وقتى كه يقين نكرده‌اند كه بكلى از بين رفته به آن مستراح نروند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 144)

7 - استعمال بادگير قليان و غلاف شمشير و كارد و قاب قرآن اگر از طلا يا نقره باشد، اشكال ندارد و همچنين عطردان و سرمه دان و مثل اينها. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 235)

8 - براى شش چيز وضو گرفتن واجب است:

اول: براى نمازهاى واجب، غير از نماز ميت.

دوم: براى سجده و تشهد فراموش شده، اگر بين آنها و نماز حدثى از او سرزده مثلا بول كرده باشد.

سوم: براى طواف واجب خانه كعبه.

چهارم: اگر نذر يا عهد كرده يا قسم خورده باشد كه وضو بگيرد.

پنجم: اگر نذر كرده باشد كه جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند.

ششم: براى آب كشيدن قرآنى كه نجس شده يا بيرون آوردن آن از مستراح و مانند آن، در صورتى كه مجبور باشد، دست يا جاى ديگر بدن خود را به خط قرآن برساند. ولى چنانكه معطل شدن به مقدار وضو، بى احترامى به قرآن باشد بايد بدون اينكه وضو بگيرد، قرآن را از مستراح و مانند آن بيرون آورد يا اگر نجس شده آب بكشد و تا ممكن است از دست گذاشتن به خط قرآن خوددارى كند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 318)

9 - مس نمودن خط قرآن، يعنى رساندن جايى از بدن به خط قرآن براى كسى كه وضو ندارد، حرام است. ولى اگر آن را به زبان فارسى يا به زبان ديگر ترجمه كنند مس آن اشكال ندارد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 319)

10 - جلوگيرى بچه و ديوانه از مس خط قرآن واجب نيست، ولى اگر مس نمودن آنان بى احترامى به قرآن باشد، بايد از آنان جلوگيرى كنند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله320)

11 - مستحب است انسان براى نماز ميت و زيارت اهل قبور و رفتن به مسجد و حرم امامان عليهم السلام وضو بگيرد، و همچنين براى همراه داشتن قرآن و خواندن و نوشتن آن و نيز كسى كه وضو دارد دوباره وضو بگيرد، و اگر براى يكى از اين كارها وضو بگيرد، هر كارى را كه بايد با وضو انجام داد، مى‌تواند به جا آورد، مثلا مى‌تواند با آن وضو نماز بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 324)

12 - پنج چيز بر مجنب حرام است:

اول: رساندن جايى از بدن به خط قرآن يا به اسم خدا، و اسامى مباركه پيامبران و امامان عليهم السلام كه بنابر احتياط واجب حكم اسم خدا را دارد.

دوم: رفتن در مسجد الحرام و مسجد پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم اگر چه از يك در داخل و از در ديگر خارج شود.

سوم: توقف در مساجد ديگر، ولى اگر از يك در داخل و از در ديگر خارج شود، يا براى برداشتن چيزى برود مانعى ندارد. و احتياط واجب آن است كه در حرم امامان هم توقف نكند، اگر چه اولى آن است كه حكم مسجد الحرام و مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را در حرم امام عليه السلام رعايت نمايد.

چهارم: گذاشتن چيزى در مسجد.

پنجم: خواندن سوره‌اى كه سجده واجب دارد و آن چهار سوره است.

اول: سوره سى و دوم قرآن ((الم تنزيل)).

دوم: سوره چهل و يكم ((حم سجده)).

سوم: سوره پنجاه و سوم ((والنجم))

چهارم: سوره نود و ششم ((اقرأ)).

و اگر يك حرف از اين چهار سوره را هم بخواند حرام است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 356)

13 - نه چيز بر مجنب مكروه است:

اول و دوم: خوردن و آشاميدن، ولى اگر وضو بگيرد مكروه نيست.

سوم: خواندن بيشتر از هفت آيه از سوره‌هايى كه سجده واجب ندارد.

چهارم: رساندن جايى از بدن به جلد و حاشيه و بين خطهاى قرآن.

پنجم: همراه داشتن قرآن.

ششم: خوابيدن، ولى اگر وضو بگيرد يا بواسطه نداشتن آب، بدل از غسل، تيمم كند، مكروه نيست.

هفتم: خضاب كردن به حنا و مانند آن.

هشتم: ماليدن روغن به بدن.

نهم: جماع كردن، بعد از آن كه محتلم شده، يعنى در خواب منى از او بيرون آمده است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 357)

14 - غسل جنابت به خودى خود مستحب است و براى خواندن نماز واجب و نماز آن واجب مى‌شود. ولى براى نماز ميت و سجده شكر و سجده‌هاى واجب قرآن، غسل جنابت لازم نيست. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 358)

15 - كسى كه جنب است اگر بر جايى از بدن او آيه قرآن يا اسم خداوند متعال نوشته شد باشد، حرام است دست به آن نوشته بگذارد، و اگر بخواهد غسل كند بايد آب را طورى به بدن برساند كه دست او به نوشته نرسد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله391)

16 - براى كسى كه بعد از مس ميت غسل نكرده است، توقف در مسجد و جماع و خواندن سوره‌هاى كه سجده واجب دارد مانعى ندارد، ولى براى نماز و مانند آن بايد غسل كند و وضو هم بگيرد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 532)

17 - مستحب است براى راحت شدن محتضر بر بالين او سوره مباركه يس، و الصافات و احزاب و آية الكرسي و آيه پنجاه و چهارم از سوره اعراف يعنى آيه ((ان ربكم الله الذي خلق السماوات)) و سه آيه آخر سوره بقره، بلكه هر چه از قرآن ممكن است بخوانند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 539)

18 - مستحب است كسى كه ميّت را در قبر مى‌گذارد با طهارت و سر برهنه و پا برهنه باشد و از طرف پاى ميت از قبر بيرون بيايد، و غير از خويشان ميّت، كسانى كه حاضرند، با پشت دست خاك بر قبر بريزند و بگويند: ((اِنّا لله واِنّا اِلَيْهِ راجِعوُن)) اگر ميت زن است كسى كه با او محرم مى‌باشد او را در قبر بگذارد و اگر محرمى نباشد خويشانش او را در قبر بگذارند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 628)

19 - مستحب است قبر را مربع يا مربع مستطيل بسازند و به اندازه چهار انگشت از زمين بلند كنند و نشانه‌اى روى آن بگذارند كه اشتباه نشود و روى قبر آب بپاشند، و بعد از پاشيدن آب كسانى كه حاضرند، دستها را بر قبر بگذارند و انگشتها را باز كرده در خاك فرو برند و هفت مرتبه سوره مباركه ((اِنّا اَنْزَلْناه)) بخوانند و براى ميّت طلب آمرزش كنند و اين دعا را بخوانند:

((اللّهُمَّ جافِ الاَْرْضَ عَنْ جَنْبَيْهِ وَاصْعَدْ اِلَيْكَ روُحَهُ وَلَقِّهِ مِنْكَ رِضْواناً وَاَسْكِنْ قَبْرَهُ مِنْ رَحْمَتِكَ ما تُغْنِيهِ بِهِ عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِواكَ.)) (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 629)

20 - مستحب است انسان در مرگ خويشان، مخصوصاً در مرگ فرزند صبر كند و هر وقت ميّت را ياد مى‌كند: «اِنّا لله وَاِنّا اِلَيْهِ راجِعُونَ» بگويد، و براى ميّت قرآن بخواند و سر قبر پدر و مادر از خداوند حاجت بخواهد و قبر را محكم بسازد كه زود خراب نشود. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 632)

21 - گفتن «الله اكبر» در اول هر نماز، واجب و ركن است و بايد حرف الله و حروف اكبر و دو كلمه «الله» و «اكبر» را پشت سرهم بگويد و نيز بايد اين دو كلمه به عربى صحيح گفته شود و اگر به عربى غلط بگويد يا مثلاً ترجمه آن را به فارسى بگويد صحيح نيست. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 970)

22 - اگر انسان بخواهد «الله اكبر» را به چيزى كه بعد از آن مى‌خواند مثلاً به بسم الله الرّحمن الرّحيم بچسباند بهتر است حرف "ر" اكبر را پيش بدهد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 972)

23 - اگر وقت نماز تنگ باشد يا انسان ناچار شود كه سوره را نخواند مثلاً بترسد كه اگر سوره را بخواند دزد يا درنده يا چيز ديگرى به او صدمه بزند، نبايد سوره را بخواند و اگر در كارى عجله داشته باشد مى‌تواند سوره را نخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1000)

24 - اگر عمداً سوره را پيش از حمد بخواند، نمازش باطل است و اگر اشتباهاً سوره را پيش از حمد بخواند و در بين آن يادش بيايد بايد سوره را رها كند و بعد از خواندن حمد، سوره را از اوّل بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1001)

25 - اگر حمد و سوره يا يكى از آنها را فراموش كند و بعد از رسيدن به ركوع بفهمد، نمازش صحيح است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1002)

26 - اگر در نماز، يكى از چهار سوره‌اى را كه آيه سجده دارد و در مسايل قبل گفته شد عمدا بخواند، نمازش باطل است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1004)

27 - اگر اشتباها مشغول خواندن سوره‌اى شود كه سجده واجب دارد، چنانچه پيش از رسيدن به آيه سجده بفهمد، بايد آن سوره را رها كند و سوره ديگر بخواند و اگر بعد از خواندن آيه سجده بفهمد بايد در بين نماز، بنابر احتياط با اشاره، سجده آنرا بجا آورد و به همان سوره كه خوانده اكتفا نمايد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1005)

28 - اگر در نماز آيه سجده را بشنود و با اشاره سجده كند، نمازش صحيح است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1006)

29 - اگر بعد از حمد مشغول خواندن سوره ((قل هو الله احد)) يا سوره ((قل يا أيها الكافرون)) شود نمى‌تواند آن را رها كند و سوره ديگر بخواند، ولى در نماز جمعه و نماز ظهر روز جمعه، اگر از روى فراموشى، به جاى سوره جمعه و منافقين؛ يكى از اين دو سوره را بخواند تا به نصف نرسيده مى‌تواند آن را رها كند و سوره جمعه و منافقين را بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1009)

30 - اگر در نماز جمعه يا نماز ظهر روز جمعه، عمداً سوره ((قل هو الله احد)) يا سوره ((قل يا أيها الكافرون)) بخواند؛ اگرچه به نصف نرسيده باشد بنابر احتياط واجب، نمى‌تواند آن را رها كند و سوره جمعه و منافقين را بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1010)

31 - اگر در نماز، غير سوره ((قل هو الله احد)) و ((قل يا أيها الكافرون)) سوره ديگرى بخواند تا به نصف نرسيده مى‌تواند رها كند و سوره ديگرى بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1011)

32 - اگر در نماز مقدارى از سوره را فراموش كند يا از روى ناچارى مثلاً به واسطه تنگى وقت يا جهت ديگر، نشود آن را تمام كند، آن سوره را رها كند و سوره ديگرى بخواند، اگرچه از نصف گذشته باشد يا سوره‌اى را كه مى‌خوانده ((قل هوالله احد)) يا ((قل يا أيها الكافرون)) باشد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1012)

33 - اگر كسى در خواندن حمد و سوره، بيشتر از معمول صدايش را بلند كند مثل آنكه آنها را با فرياد بخواند، نمازش باطل است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1017)

 

34 - اگر يكى از كلمات حمد يا سوره را نداند يا عمدا آنرا نگويد يا به جاى حرفى حرف ديگر بگويد مثلا به جاى "ض"، "ظ" بگويد يا جايى كه بايد بدون زير و زبر خوانده شود زير و زبر بدهد يا تشديد را نگويد، نماز او باطل است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1021)

35 - اگر زير و زبر كلمه‌اى را نداند بايد ياد بگيرد، ولى اگر كلمه‌اى را كه وقف كردن آخر آن جايز است هميشه وقف كند، ياد گرفتن زير و زبر آن لازم نيست و نيز اگر نداند مثلا كلمه‌اى به ((س)) است يا به ((ص)) بايد ياد بگيرد و چنانچه دو جور يا بيشتر بخواند مثل آنكه در ((اهدنا الصراط المستقم)) مستقيم را يك مرتبه با سين و يك مرتبه با صاد بخواند، نمازش باطل است. مگر آنكه هر دو جور قرائت شده باشد و به اميد رسيدن به واقع، بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1023)

36 - اگر در كلمه‌اى واو باشد و حرف قبل از واو در آن كلمه پيش داشته باشد و حرف بعد از واو در آن كلمه همزه "ء" باشد مثل كلمه سوء، بهتر است آن واو را مدّ بدهد يعنى آن را بكشد و همچنين اگر در كلمه‌اى الف باشد و حرف قبل از الف در آن كلمه زبر داشته باشد و حرف بعد از الف در آن كلمه همزه باشد مثل جاء، بهتر است الف آن را بكشد و نيز اگر در كلمه‌اى "ى" باشد و حرف قبل از "ى" در آن كلمه زَبَر داشته باشد و حرف بعد از "ى" در آن كلمه همزه باشد مثل جىء، بهتر آن است "ى" را با مدّ بخواند و اگر بعد از اين واو و الف و "ى" به جاى همزه "ء" حرفى باشد كه ساكن است يعنى زير و زَبَر و پيش ندارد باز هم بهتر آن است كه اين سه حرف را با مدّ بخواند مثلاً در ((ولا الضّالّين)) كه بعد از الف حرف لام ساكن است بهتر آن است كه الف آن را با مدّ بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1023)

37 - اقوى اين است كه لازم نيست در نماز وقف به حركت و وصل به سكون را مراعات نمايد و معنى وقف به حركت آن است كه زير يا زبر يا پيش آخر كلمه‌اى را بگويد و بين آن كلمه و كلمه بعدش فاصله دهد مثل بگويد الرحمن الرحيم و ميم الرحيم را زير بدهد و بعد قدرى فاصله دهد و بگويد مالك يوم الدين، و معنى وصل به سكون اين است كه زير يا زبر يا پيش كلمه‌اى را نگويد و آن كلمه را به كلمه بعد بچسباند مثل آنكه بگويد الرحمن الرحيم و ميم الرحيم را زير ندهد و فورا مالك يوم الدين را بگويد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1025)

38 - هر گاه شك كند كه آيه يا كلمه‌اى را درست گفته يا نه اگر به چيزى كه بعد از آن است مشغول نشده، بايد آن آيه يا كلمه را به طور صحيح بگويد و اگر به چيزى كه بعد از آن مشغول شده چنانچه آن چيز ركن باشد مثل آنكه در ركوع شك كند كه فلان كلمه از سوره را درست گفته يا نه، بايد به شك خود اعتنا نكند و اگر ركن نباشد مثلا موقع گفتن ((الله الصمد)) شك كند كه ((قل هو الله احد)) را درست گفته يا نه، باز هم مى‌تواند به شك خود اعتنا نكند. ولى اگر احتياطا آن آيه يا كلمه را به طور صحيح بگويد اشكال ندارد و اگر چند مرتبه هم شك كند، مى‌تواند چند بار بگويد اما اگر به وسواس برسد و باز هم بگويد بنابر احتياط واجب بايد نمازش را دوباره بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1037)

 

39 - مستحب است در ركعت اول پيش از خواندن حمد بگويد: ((اعوذ بالله من الشيطان الرجيم))، و در ركعت اول و دوم نماز ظهر و عصر براى غير امام جماعت ((بسم الله)) را بلند نگويد و حمد و سوره را شمرده بخواند و در آخر هر آيه وقف كند، يعنى آنرا به آيه بعد نچسباند و در حال خواندن حمد و سوره به معناى آيه توجه داشته باشد. اگر نماز را به جماعت مى‌خواند بعد از تمام شدن حمد امام و اگر فرادى مى‌خواند، بعد از آنكه حمد خودش تمام شد، بگويد:

((الحمد لله رب العالمين)) و بعد از خواندن سوره ((قل هوالله أحد)) يك يا دو يا سه مرتبه ((كذالك الله ربي)) يا سه مرتبه ((كذالك الله ربنا)) بگويد و بعد از خواندن سوره كمى صبر كند، بعد تكبير پيش از ركوع را بگويد يا قنوت را بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1038)

40 - مستحب است در تمام نمازها در ركعت اول سوره ((انا انزلناه)) و در ركعت دوم سوره ((قل هو الله احد)) را بخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1039)

41 - مكروه است انسان در تمام نمازهاى يك شبانه روز سوره ((قل هوالله احد)) را نخواند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1040)

42 - در نماز، خواندن سوره ((قل هو الله احد)) به يك نفس، مكروه است. چنانكه خواندن مد هم با يك نفس، مكروه است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1041)

 

43 - سوره‌اى را كه در ركعت اول خوانده، مكروه است كه در ركعت دوم بخواند ولى اگر سوره ((قل هو الله احد)) را در هر دو ركعت بخواند، مكروه نيست. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1042)

44 - قرآن خواندن در سجده مكروه است. و نيز مكروه است براى برطرف كردن گرد و غبار، جاى سجده را فوت كند. و اگر در اثر فوت كردن دو حرف از دهان بيرون آيد نماز باطل است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1113)

45 - در چهار سوره از قرآن مجيد آيه سجده است. در سوره‌هاى - والنجم"53" - اقرأ "96" - تنزيل "32" - حم سجده "41" - و هر گاه انسان آيه سجده را بخواند يا گوش كند بايد فورا به سجده رود، و اگر فراموش كرد، هر زمان يادش آيد سجده واجب است و اگر گوش ندهد، بلكه آيه سجده به گوشش بخورد، بنابر احتياط واجب بايد سجده كند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1114)

46 - اگر انسان موقعى كه آيه سجده را مى‌خواند، از ديگرى هم بشنود بايد دو سجده انجام دهد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1115)

47 - در غير نماز اگر در حال سجده آيه سجده را بخواند يا به آن گوش بدهد، بايد سر از سجده بردارد و دوباره سجده كند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1116)

48 - اگر آيه سجده را از راديو، تلويزيون يا ضبط صوت بشنود بايد سجده كند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1117)

 

49 - بنابر احتياط واجب در سجده واجب قرآن، نمى‌شود بر چيزهاى خوراكى و پوشاكى سجده كرد. ولى ساير شرايطى كه در سجده نماز لازم است در اين سجده واجب نيست. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1118)

50 - در سجده واجب قرآن بايد طورى عمل كند كه بگويند سجده كرده يعنى نيت و صورت ظاهرى سجده كفايت مى‌كند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1119)

51 - هر گاه در سجده قرآن پيشانى را بقصد سجده به زمين بگذارد، اگر چه ذكر نگويد كافى است و گفتن ذكر مستحب است و بهتر است بگويد: ((لا اله الا الله حقاً حقاً، لا اله الا الله ايماناً و تصديقاً، لا اله الا الله عبوديةً ورقاً سجدت لك يارب تعبداً و رقاً، لا مستنكفاً و لا مستكبراً بل انا عبدٌ ذليلٌ ضعيفٌ حائفٌ مستجيرٌ. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1120)

52 - سجده واجب قرآن، تكبيرة الاحرام، تشهد و سلام ندارد ليكن احتياط واجب آن است كه پس از سر برداشتن از سجده، تكبير بگويد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1121)

53 - مستحب است انسان بعد از نماز مقدارى مشغول تعقيب يعنى خواندن ذكر و دعا و قرآن شود و بهتر است پيش از آنكه از جاى خود حركت كند و وضو و غسل و تيمّم او باطل شود، رو به قبله تعقيب را بخواند و لازم نيست تعقيب به عربى باشد؛ ولى بهتر است چيزهايى را كه در كتابهاى دعا دستور داده‌اند بخواند و از تعقيبهائى كه خيلى سفارش شده است، تسبيح حضرت زهرا (سلام الله عليها) است كه بايد به اين ترتيب گفته شود: 34 مرتبه الله اكبر، 33 مرتبه الحمد لله، 33 مرتبه سبحان الله. و مى‌شود سبحان الله را پيش از الحمد لله گفت ولى بهتر است بعد از الحمد لله گفته شود. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1144)

54 - خواندن قرآن در نماز، غير از چهار سوره‌اى كه سجده واجب دارد و در احكام جنابت گفته شد و نيز دعا كردن در نماز، اشكال ندارد، ولى احتياط واجب اين است كه به عربى باشد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1157)

 

55 - در نماز، اگر در بين خواندن آيه‌اى شك كند كه آيه پيش از آنرا خوانده يا نه و يا وقتى آخر آيه را مى‌خواند شك كند كه اول آنرا خوانده يا نه بايد به شك خود اعتنا نكند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 1191)

56 - قرآن، انگشتر و شمشير ميت و لباسى را كه پوشيده يا براى پوشيدن گرفته و دوخته است، اگر چه نپوشيده باشد، مال پسر بزرگتر است. و اگر ميت از آن چهار چيز، بيشتر از يكى دارد مثلا دو قرآن يا دو انگشتر دارد، چنانچه مورد استعمال است يا براى استعمال مهيا شده، مال پسر بزرگتر است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 2855)

57 - اگر پسر بزرگ ميت بيش از يكى باشد مثلا از دو زن او در يك وقت دو پسر به دنيا آمده باشد. بايد لباس و قرآن و انگشتر و شمشير ميت را به طور مساوى بين خودشان قسمت كنند. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 2856)

58- اگر معروف يا منكر از امورى باشد كه شارع مقدس به آن اهميت زياد مى‌دهد مثل اصول دين يا مذهب و حفظ قرآن مجيد و حفظ عقايد مسلمانان يا احكام ضروريه، بايد ملاحظه اهميت شود، و مجرد ضرر، موجب واجب نبودن نمى‌شود، پس اگر توقف ضروريه اسلام بر بذل جان و مال، واجب است بذل آن. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 2867)

 

احكام متفرقه قرآنى

1 - نامهاى ديگر خداوند يكتا مانند: رحمن، رحيم، قدير، بصير، خالق اگر بعنوان كلمه قرآنى و يا اسم خداوند نوشته شده باشد همانند خط قرآن بوده و تماس بدن با آن بدون طهارت حرام است. (كتاب حريم نور)

2 - اسماء مقدسه پيشوايان معصوم (چهارده معصوم صلوات الله عليهم اجمعين) نيز مانند آيات قرآن و نامهاى خداوند و اسامى پيشوايان معصوم، بدون قصد قرآنى و اسامى مقدسه، نوشته شود تماس بدن با آنها بدون طهارت مانعى ندارد مانند: موسى، مريم، حق، كريم، فاطمه، كه در نوشتن آنها مقصد ديگرى داريم. (كتاب حريم نور)

3 - كسى كه مى‌خواهد با انگشت خود كلمه‌هاى قرآن را روى چيزى بنويسد، اگر اثر انگشت او باقى مى‌ماند بايد طهارت داشته باشد. (كتاب حريم نور)

4 - خوردن تمام يا قسمتى از كلمه‌هاى قرآنى كه روى نان يا شيرينى و يا هر خوراكى ديگر نوشته شده، اشكالى ندارد به ويژه اگر به قصد شفاى از بيمارى باشد. ولى بايد در حال طهارت خورده شوند. (كتاب حريم نور)

5 - اگر كسى بخواهد كلمه يا حرفى از قرآن را بر بدن خود بنويسد، واجب است طهارت داشته باشد. (كتاب حريم نور)

6 - باقى ماندن خط يا حرفى از قرآن بر بدن كسى كه طهارت ندارد، حرام است و واجب است پيش از آنكه طهارت او از بين برود، آن را محو كند. (كتاب حريم نور)

7 - اگر كلمه‌هاى قرآن به گونه‌اى نوشته شود كه در زير صفحه (كاغذ يا فلزى) ايجاد برجستگى مستقيم يا معكوس نمايد. چنانچه بر جستگى ها خوانا باشند، مس آنها بدون طهارت حرام است. (كتاب حريم نور)

8 - مس حروفى كه در قرآن خوانده نمى‌شود مانند: الف در كلمه قالوا بدون طهارت حرام است. (كتاب حريم نور)

9 - دست زدن با تماس بدن انسان با جلد نوار ضبط صوت و نوار فيلم ويدئو كه قرآن روى آن ضبط شده باشد بدون طهارت اشكالى ندارد. (كتاب حريم نور)

10 - اگر خط قرآن را با شيشه يا زر ورق و يا چيز ديگر پوشانده باشند دست كشيد روى آن بدون طهارت اشكالى ندارد و همچنين تماس بدن انسان با خطوط قرآن كه در آينه افتاده باشد مانعى ندارد. (كتاب حريم نور)

11 - در حرام بودن تماس بدن انسان با خط قرآن بدون طهارت فرق نمى‌كند كه قرآن روى كاغذ نوشته شده باشد يا جسم ديگرى به صورت بريده كاغذ باشد يا گچ، يا هر جسم ديگرى، برجسته باشد يا گود، بر روى فيلم باشد يا اسلايد يا از فيلم و اسلايد بر روى پرده و يا ديوار انعكاس يابد يا با جوهرى غير جوهرهاى معمولى نوشته شده باشد، مانند آب زعفران و يا آب پياز (در صورتى كه آب پياز با حرارت رنگين و مشخص شده باشد). (كتاب حريم نور)

12 - اگر به منظور آموزش، قرآن را در دسترس بچه‌ها قرار دهند، هر چند بدانند كه بچه‌ها خط قرآن را مس مى‌كنند اشكالى ندارد. (كتاب حريم نور)

13 - در حرام بودن تماس بدن انسان با خط قرآن، ميان عضوهاى ظاهرى بدن با عضوهاى درونى مانند: زبان و دندان، فرقى نيست. (كتاب حريم نور)

14 - اگر كسى آيه سجده را بشنود و يا با چشم بر آن مرور كند و يا از ذهن خود بگذراند، چون مشغول خواندن آن نيست سجده بر او واجب نمى‌شود. (كتاب حريم نور)

15 - اگر كسى بجهت همهمه و سر و صدا و... كلمات آيه سجده را مبهم و نامشخص بشنود سجده بر او واجب نيست، اگر چه بهتر است در اين حالت نيز سجده كند. (كتاب حريم نور)

16 - كسى كه آيه سجده را بيش از يكبار بخواند و يا بشنود بايد براى هر بار سجده را تكرار كند. (كتاب حريم نور)

17 - اگر گروهى به صورت همخوانى آيه سجده را بخوانند، براى شنونده يكبار سجده كافى است. (كتاب حريم نور)

18 - اگر كسى در حال خواندن نماز واجب، آيه سجده را بشنود بايد به نيت سجده با سر اشاره كند و پس از نماز سجده را بجا آورد. ولى اگر در سجده نماز بشنود بايد با چشم اشاره كند و پس از نماز سجده لازم نيست. (كتاب حريم نور)

19 - اگر كسى در حال خواندن نماز مستحبى آيه سجده را بشنود، بايد فورى سجده كند و چنانچه در حال سجود بشنود بايد سر از سجده بردارد و پس از انجام سجده واجبه به نماز خود ادامه دهد. (كتاب حريم نور)

20 - اگر كسى در حال سجده شكر، آيه سجده را بشنود، بايد سر از سجده بردارد و سجده واجبه را انجام دهد. (كتاب حريم نور)

21 - اگر كسى غير از آيه‌هاى سجده واجبه يكى از آيه‌هاى قرآن را كه در آن امر به سجود و با تشويق به آن شده است بخواند و يا بشنود، بهتر است سجده كند مانند: آخرين آيه سوره اعراف يعنى ((ان الذين عند ربك لا يستكبرون عن عبادته و يسبحونه وله يسجدون)). (كتاب حريم نور)

22 - در همه حال خواندن قرآن فضيلت دارد، ولى در زمانهاى خاصى سفارش بيشترى شده است، كه به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:

الف - ماه مبارك رمضان كه بهار قرآن است.

ب - در تعقيب نمازهاى شبانه روز، شب و روز جمعه.

ج - خواندن بالاى سر محتضر، يعنى كسى كه در حال مرگ و جان دادن است، مخصوصا خواندن سوره‌هاى، يس، صافات، احزاب و آية الكرسي، و آيه پنجاه و چهارم سوره اعراف: ((ان ربكم الله الذي...)) و سه آيه آخر سوره بقره.

د - خواندن قرآن و هديه دادن به برادران و خواهران دينى پس از مرگ آنان، بويژه خواندن سوره قدر. (كتاب حريم نور)

23 - كسى كه مى‌خواهد قرآن بخواند و يا آيات آن را بنويسد و با آن را همراه خود داشته باشد و يا حاشيه ورق آن را مس كند در همه اين موارد مستحب است وضو بگيرد. (كتاب حريم نور)

24 - خريد و فروش قرآن جايز نيست، بلكه بايد آن را در مقابل بخششى هديه داد. (كتاب حريم نور)

25 - مزد گرفتن براى آموزش قرآن به ديگرى اشكال ندارد، ولى براى آموزش آنچه از قرآن كه واجب است در نماز خوانده شود، جايز نيست. (كتاب حريم نور)

 

استفتائات قرآنى از آيت الله فاضل لنكرانى (قدس سره)

1 - در موقع نماز ظهر يا مغرب و عشاء جلسه قرآن در مسجد ادامه پيدا مى‌كند اگر تزاحم بين نماز جماعت و جلسه قرآن پيش آمد، كدام يك مقدم است؟

آيت الله فاضل: نماز جماعت بر هر امرى مقدم است، خصوصاً كه مسجد اوّلا وبالطبع براى اقامه جماعت تأسيس شده است.

2 - آيا پدر مى‌تواند فرزند خود را بخاطر سرپيچى در يادگيرى قرآن، تأديب نمايد يا خير؟

آيت الله فاضل: تأديب به معنى زدن به مقدارى كه موجب ديه شود، خير، ولى تأديب به معنى تربيت او براى يادگيرى قرآن اگر واجب نباشد، استحباب آن قطعى است و سزاوار است كه پدر فرزند خود را تشويق به يادگيرى قرآن نمايد.

3 - آيا پدر مى‌تواند يادگرفتن قرآن را بر فرزند واجب نمايد و اگر گفت من راضى نيستم كوتاهى نمايى، بر فرزند واجب مى‌شود يا خير؟

آيت الله فاضل: در صورتى كه ياد نگرفتن قرآن، موجب اذيت و ناراحتى پدر شود، بر فرزند واجب است كوتاهى نكند.

4 - اگر كسى حافظ كل يا قسمتى از قرآن باشد و عملى را كه موجب حدّ است مرتكب شود، اين حفظ قرآن موجب تخفيف حدّ يا گذشت از حدّ مى‌شود يا خير؟

آيت الله فاضل: خير، حفظ كل يا قسمتى از قرآن، موجب تخفيف يا گذشت حدّ نمى‌شود. بلى در بعضى از موارد اگر حاكم شرع صلاح دانست، مى‌تواند عفو كند.

5 - آيا با توهين و فحاشى به قرآن (العياذ بالله) مسلمان مرتد مى‌شود يا نه و تكليف كسانى كه مى‌بينند او مكررّ توهين مى‌كند چيست؟

آيت الله فاضل: اگر توهين و فحاشى از روى عصبانيت باشد و عصبانيت به حدى بوده كه از خود بى خود شده، بايد توبه كند. ولى اگر از روى قصد و اراده بوده و ناشى از عداوت با پيامبر صلى الله عليه و اله يا ائمه عليهم السلام باشد، محكوم به نجس بودن است و اگر به انكار رسالت برگشت كند، علاوه بر نجس بودن محكوم به ارتداد است و در هر صورت وظيفه كسانى كه متوجه مى‌شوند، اين است كه نهى از منكر نمايند و از او اجتناب كنند تا حاكم شرع تكليف او را روشن كند.

6 - اگر كسى قسم دروغ به قرآن، عمداً خورد و بعداً پشيمان شد وظيفه او چيست؟

آيت الله فاضل: بايد توبه كند چون گناه بزرگى مرتكب شده است، لكن كفاره ندارد.

8 - اگر كسى كه چشم درد دارد و مطالعه براى چشم او ضرر دارد، ولى به جهت علاقه به قرآن هر روز مقدارى تلاوت مى‌كند؛ آيا تلاوت قرآن براى او جايز است يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر براى چشم او ضرر مُعتنى به داشته باشد، نخواند تا زمانى كه خواندن براى او ضرر نداشته باشد.

9 - آيا گرفتن اجرت در برابر تلاوت قرآن، جايز است يا نه؟

آيت الله فاضل: اشكالى ندارد.

10 - تلاوت آيات قرآن بصورت سرودِ همراه با آهنگ، جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: ظاهراً تلاوت قرآن به نحو مذكور، نوعى هتك و وهن به قرآن مجيد است و لذا جايز نيست و چنانچه عرفاً هتك نباشد، مانعى ندارد.

11 - كسى علاقه زيادى به تلاوت قرآن دارد، ولى آن را غلط مى‌خواند و سعى دارد كه غلط نخواند، لطفاً بفرماييد خواندن بهتر است يا ترك آن؟

آيت الله فاضل: بهتر است بخواند و ضمناً سعى كند درست بخواند و چنانچه متوقف بر يادگيرى از استاد باشد، در مقام تعلّم بر آيد.

12 - ياد دادن قرآن به فرزند غير مميّز، جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: جايز بلكه خوب و مستحب است.

13 - اگر بچه غير بالغى يكى از سوره‌هايى كه سجده واجبه دارند بخواند، آيا براى آن كسانى كه آنرا مى‌شنوند، سجده واجب است يا خير؟

آيت الله فاضل: بلى اگر آيه‌اى كه سجده واجب دارد بخواند، سجده واجب است.

14 - اگر كسى نذر كند كه اگر مشكلش بر طرف شد، هر روز 3 جزء قرآن را تلاوت نمايد؛ ولى اكنون با توجّه به شغلش مقدور نيست، وظيفه او چيست؟ آيا لازم است كه كار خود را تعطيل نموده و به تلاوت قرآن بپردازد يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر بطور كلّى از عمل به نذر عاجز و از وى سلب قدرت شده، نذر منحل و وظيفه‌اى ندارد. ولى اگر بتواند شغل خود را تغيير يا تعطيل نمايد و لطمه يا خسارت غير قابل جبران متوجه او نمى‌شود، بايد چنين كند و به نذر عمل كند و الاّ مقدارى كه مى‌تواند، تلاوت نمايد.

15 - تشكيل جلسات قرآن در مكان غصبى چه صورتى دارد؟

آيت الله فاضل: غصب و تصرفات غاصبانه، مطلقاً حرام است.

16 - اگر هيئت امناء مسجد يا حسينيه بگويند كه ما راضى نيستيم كلاس قرآن در مسجد يا حسينيه برگزار نماييد، آيا رعايت نظر آنها لازم است يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر تشكيل كلاس قرآن با نماز يا عزادارى مزاحمت ندارد، سزاوار نيست كه هيئت امناء ممانعت كنند و در هر صورت اگر هيئت امناء از طرف واقف مسجد يا حسينيه تعيين شده‌اند، رعايت نظر آنها لازم است.

 

17 - اگر كسى مبلغى را به ديگرى قرض دهد و با او شرط كند و بگويد به شرطى به تو مى‌دهم كه تو نيز در مقابل، قرآن را به فرزندان من تعليم دهى، آيا عمل به اين شرط بر گيرنده واجب است يا نه؟

آيت الله فاضل: چنين شرطى صحيح نيست و عمل به آن هم لازم نيست.

18 - آيا سوزاندن قرآنهايى كه ورق ورق شده و قابل نگهدارى و استفاده نيست، جايز مى‌باشد؟ آيا مى‌شود آنرا سوزاند و خاكستر آنرا دفن كرد يا خير؟ در صورتى كه كسى چنين كرده باشد تكليفش چيست؟

آيت الله فاضل: سوزاندن آنها جايز نيست و اگر چنين نمود لابد جاهل بوده و در هر صورت استغفار كند.

19 - اخيراً لباسهايى وارد شده كه بر روى آن اسماء جلاله (الله) نوشته شده است، آيا پوشيدن چنين لباسهايى جايز است يا خير؟ و در صورت مثبت بودن، تكليف كسى كه آنرا مى‌پوشد چيست؟

آيت الله فاضل: پوشيدن آنها مانعى ندارد و در صورتى كه مُحدث به حدث اصغر باشد بهتر است، اسم جلاله را با دست و بدن خود مس ننمايد و اگر محدث به حدث اكبر است، نبايد دست و بدن خود را به آن برساند.

20 - شخصى قسم خورده تا مدت يكسال هر روز به بالاى قبر پدرش برود و يك جزء قرآن را تلاوت نمايد، ولى بعدها به سبب زمستان و سرما و يا گرماى بيش از حد، قدرت خواندن بالاى قبر را ندارد، آيا مى‌تواند در منزل آن مقدار را قرائت نمايد و همچنين آيا مى‌تواند شبهاى تابستان به بالاى قبر رفته و تلاوت نمايد يا خير؟

آيت الله فاضل: در صورتى كه قدرت نداشته باشد، ساقط است و لازم نيست در منزل يا شبهاى تابستان بخواند.

21 - در صورتى كه پدر به فرزند بگويد راضى نيستم قرآن بخوانى يا در جلسه قرآن شركت كنى، آيا بر فرزند لازم است گوش به حرف پدر بدهد يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر نارضايتى پدر، ناشى از جهات خارجى باشد (مثلاً فرزند مبتلا به ضعف چشم و امثال آن باشد) و نارضايتى به نحوى است كه شركت در جلسه قرآن موجب اذيت و ناراحتى و اسائه ادب به پدر مى‌شود، لازم است به حرف پدر گوش كند. بلكه احتياط اين است كه مطلقاً از پدر اطاعت كند. لكن اگر منشاء نارضايتى پدر العياذ بالله عناد با قرآن يا بى اعتنايى به مجلس قرآن باشد، اطاعت او لازم نيست. والله العالم.

22 - اگر كسى قرآنى را به ديگرى هديه بدهد، آيا مى‌تواند آنرا پس بگيرد يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر اصل قرآن باقى باشد و هديه به ذى رحم هم نباشد، جايز است.

23 - كسى كه قرآنى را به ديگرى فروخته و بعد از مدتى آمده و مى‌گويد آن نسخه خطى بوده و من ضرر كرده‌ام، آيا بر خريدار لازم است آن را برگرداند يا خير؟

آيت الله فاضل: خير لازم نيست، مگر اينكه مغبون شده باشد كه در اين صورت مى‌تواند با خيار غبن بيع را فسخ كند.

24 - زمينى را براى ساخت حسينيه اهداء نمودند و به جهت وجود حسينيه نياز به ساخت حسينيه نيست، آيا مى‌شود در آن زمين دارالقرآن احداث كرد يا خير؟

آيت الله فاضل: در صورتيكه وقف بر حسينيه نشده باشد و يا اگر وقف شده به تصرف وقف داده نشده است، با اجازه صاحب زمين احداث دارالقرآن مانعى ندارد.

25 - آب انبارهايى كه قبلاً مورد استفاده اهالى بوده و اكنون نيازى به آن نيست، آيا اجازه مى‌فرماييد در آن مكان، دارالقرآن جهت جوانان احداث نمود يا خير؟

آيت الله فاضل: مانعى ندارد.

26 - آيا از پولى كه در محرم و ماه رمضان براى خرج مسجد و عزادارى جمع آورى مى‌گردد، مى‌شود جهت هيأت قرآن و كلاسهاى مسجد، قرآن و تخته سياه و لوازم ديگر خريد يا خير؟

آيت الله فاضل: خير جايز نيست.

27 - آيا مسجدى كه خراب شده است، مى‌شود قرآنها و مفاتيح آنرا در مسجد ديگرى در شهر يا روستا، مورد استفاده قرار داد و از آن مسجد خارج نمود؟

آيت الله فاضل: در صورتيكه امكان استفاده در همان مسجد ولو در آينده نباشد، مانعى ندارد.

28 - اگر مسجدى خراب شده است و در آن قرانهايى وجود دارد و بودن قرآن در آن مسجد موجب هتك حرمت قرآن باشد، آيا افراد اجازه دارند جهت حفظ قرآنها، آن را در منازل خود برده و احياناً تلاوت نمايند؟

آيت الله فاضل: اگر وقفيت آنها محرز نباشد و امكان بردن آن به مسجد ديگر براى قرائت عموم نباشد، جهت حفظ آنها ببرند منزل و تلاوت هم در اين صورت مانعى ندارد.

29 - اگر كسى قرآنى را بدون رضايت صاحب آن غصب نموده، آيا در صورت قرائت تلاوت آن، ثوابى بر قرائت او مترتب مى‌شود يا نه؟

آيت الله فاضل: در صورتى كه قصد قربت از غاصب متمشّى شود، ثواب دارد ولى گناه غصب بجاى خود باقى است.

30 - اگر حيوان حلال گوشتى، صفحاتى از قرآن را ببلعد، وظيفه صاحب حيوان چيست؟

آيت الله فاضل: چنانچه بعد از هضم شدن صفحان قرآن متوجه شود وظيفه‌اى ندارد، ولى اگر قبل از آن متوجه شود؛ بهتر است حيوان را ذبح و صفحات را بيرون آورد كه مبادا هتك شود.

31 - شخصى وصيت كرده تا قرآنهايى كه مدتها آنرا مى‌خوانده است با او در قبر بگذارند، آيا عمل به اين وصيت جايز است يا نه؟

آيت الله فاضل: جايز بلكه طبق وصيت لازم است قرآنها را با او دفن كنند، منتهى طورى در قبر بگذارند كه آلوده نشود، بلى اگر ارزش آن بيش از ثلث باشد، عمل به وصيت در مازاد بر ثلث، منوط به اجازه ورثه است.

32 - لطفاً بفرماييد وظيفه ما، در برابر كسى كه علناً قرآن را اهانت و فحش مى‌دهد چيست؟

آيت الله فاضل: بايد نهى از منكر را با رعايت مراحل آن انجام دهد، در عين حال حكم اين سؤال از جواب سؤال 5 معلوم مى‌شود.

33 - در صورتى كه قرآن يا صفحه‌اى از آن در اثر آفتاب و يا باران، خطوط آن از بين رفته و قابل خواندن نباشد و فقط سياهى خطوط مقدارى معلوم باشد آيا در موقع لمس و مس آن، حكم قرآن جارى مى‌شود؟

آيت الله فاضل: اگر حروف قرآن محو شده و بصورت رنگ در آمده؛ حكم قرآن ندارد.

34 - خواندن قرآن با صداى بلند در مكانهاى عمومى در صورتى كه باعث آزار و اذيت ديگران شود چه حكمى دارد؟

آيت الله فاضل: آزار و اذيت مردم جايز نيست و فرقى بين موارد نمى‌باشد.

35 - اگر مسلمانى معتقد به تحريف قرآن باشد، حكم آن چيست؟ آيا اعتقاد به تحريف، انكار ضرورى دين محسوب مى‌شود؟

آيت الله فاضل: اعتقاد به تحريف قرآن باطل است ولى چنين انكارى، انكار ضرورى دين محسوب نمى‌شود.

36 - اگر شخصى ديگرى را اجير نموده تا يك ختم قرآن براى پدر او قرائت نمايد و در مقابل اجرتى را دريافت نمايد و بعد از ختم قرآن از پرداخت اجرت خوددارى مى‌كند، آيا در مقابل اجرت ضامن است يا خير؟

آيت الله فاضل: بله ضامن است و بايد اجرت قارى را بدهد.

37 - اگر كسى ديگرى را اجير نمايد تا او يك ختم قرآن براى پدر او تلاوت نمايد، اما مبلغ را تعيين نكردند و اكنون بعد از قرائت، اجير تقاضاى مبلغ زيادى را دارد كه موجر آنرا پرداخت نمى‌نمايد، لطفاً وظيفه اينجانب را مشخص فرماييد.

آيت الله فاضل: بيش از اجرت المثل استحقاق ندارد.

38 - قرآنى را مدتى قبل در يكى از پاركها پيدا كردم و آنرا برداشتم، لطفاً بفرماييد تكليف من نسبت به آن چيست؟

آيت الله فاضل: در صورتيكه از پيدا شدن صاحبش مأيوش شده، بقصد صدقه از طرف صاحبش آنرا بدهد به فقيرى كه نياز به آن دارد. والله العالم.

 

39 - ميّتى وصيت نموده كه بعد از فوت او سه ختم قرآن و حج و مبلغى به مسجد كمك نمايند، آيا ورثه مى‌توانند ختم قرآن را مقدم بدارند؟

آيت الله فاضل: اگر ثلث مال ميّت براى انجام امور وصيّت شده كفايت كند و يا در فرض عدم كفايت ورثه اجازه دهند از بقيه مال ميّت براى انجام اين امور استفاده شود، وصيت نافذ است و مقدم داشتن ختم قرآن در مقام عمل مانعى ندارد، اما اگر ثلث مال ميّت براى انجام اين امور كافى نيست و بقيه ورثه هم اجازه استفاده از بقيه اموال ميّت را نمى‌دهند، بايد از ميان امورى كه به آنها وصيت شده، آنهايى را كه واجبند مقدم داشت. مسئله داراى صورت ديگرى است كه فعلاً مجال ذكر آن نيست.

40 - آيا قرائت سوره‌هاى طويل، مثل بقره در نمازهاى واجب، سبب خروج از حالت نمازگزار نمى‌شود؟ حتّى اگر هر ركعت يكساعت طول بكشد؟

آيت الله فاضل: خير، قرائت سوره‌هاى طولانى موجب خروج از نماز نمى‌شود.

41 - لطفاً نظرتان را درباره قرائت قرآنى كه همراه با ريا و خودنمايى باشد بيان فرماييد؟

آيت الله فاضل: نظر به اينكه ريا عبارت است از انجام اعمال خير و پسنديده به منظور كسب اعتبار و منزلت در نزد مردم، و اين عمل مذموم، بلكه از گناهان كبيره موبقه و عظيمه است، و از طرف ديگر، تلاوت قرآن از اعمال پر فضيلت و داراى ثواب بسيار است لذا قرائت قرآن همراه با ريا و خود نمايى ظلم به نفس و باطل كردن اجر عمل است و مذموميّت آن غير قابل انكار است. عصمنا الله من الزلل.

42 - آيا نماز خواندن بر سجاده يا قاليچه‌هايى كه بر آنها آيات قرآن نوشته شده است چه صورتى دارد، در حالى كه در موقع نشستن و به سجده رفتن، آيات قرآن زير پا قرار مى‌گيرد؟

آيت الله فاضل: اگر شخص متوجه است و از روى بى اعتنايى آنرا زير پا قرار داده، هتك حرمت قرآن است و جايز نيست. علاوه بر اين، نماز هم اشكال دارد.

43 - آيا فروش قرآن به كفار و اهل كتاب جايز است يا نه؟ بخصوص، اگر بدانيم آنان قصد توهين به قرآن را ندارند، بلكه جهت مطالعه آنرا تهيّه كرده‌اند؟

آيت الله فاضل: بنابر احتياط، فروش قرآن به غير مسلمان جايز نيست. بله اگر اميد آنرا دارد كه در صورتى كه قرآن را در اختيار آنها قرار دهد، هدايت و ارشاد شوند؛ در عين حال اطمينان دارد كه نسبت به قرآن هتكى صورت نمى‌گيرد، اين عمل مانعى ندارد.

44 - قرائت قرآن از رو در نمازهاى واجب، جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: اشكال ندارد، ولى بهتر است در صورت قدرت بر حفظ از حفظ بخواند.

 

45 - آيا اجازه مى‌فرماييد از سهم امام عليه السلام قرآن خريدارى شده و به هيئتهاى قرآن هديه نماييم؟

آيت الله فاضل: خير، در مواردى كه ضرورت باشد نياز به استجازه خاص از مرجع تقليد است.

46 - قرّاء معروفى كه سوره يا آياتى از قرآن را با صورت زيبا مى‌خوانند و آنرا بر روى نوار كاست يا ويدئو ضبط مى‌كنند، آيا قارى مى‌تواند امتياز آن را خريد و فروش كند يا خير؟ و آيا بايد ديگران در موقع تكثير از او اجازه بگيرند يا نه؟

آيت الله فاضل: اين قبيل امور اولويت است و حق بودن آنها كه قابل خريد و فروش باشد شرعاً ثابت نيست.

47 - كسى كه قرآن را غلط مى‌خواند، آيا امر به معروف و تذكر به او واجب است يا نه؟

آيت الله فاضل: تذكّر واجب نيست، ولى ارشاد او خوب است.

48 - شخصى قرآنى را از كسى به امانت گرفته بود و اكنون صاحب آن قرآن فوت نموده است، تكليف اين شخص چيست؟

آيت الله فاضل: بايد قرآن را به ورثه متوفى بدهد.

49 - كسى كه نذر نموده است در صورت مشروف شدن به بيت الله الحرام، يك ختم قرآن در زير ناودان طلا بجا آورد، ولى بعد از تشرف بدليل تعميرات، امكان قرائت در آن مكان ممكن نشد، لطفاً بفرمائيد وظيفه او چيست؟

آيت الله فاضل: در صورتيكه امكان نداشته است، ساقط شده و تكليفى ندارد و در صورتى كه نذر خود را به زمان و سفر خاصى قصد نكرده باشد، سفر ديگرى مشرف شد و قرائت در زير ناودان طلا مقدور شد، قرائت را در زير ناودان انجام دهد.

50 - كسى كه قارى قرآن است و دايماً جهت قرائت او را به شهرهاى مختلف دعوت مى‌كنند، تكليف نماز و روزه او چيست؟

آيت الله فاضل: در غير وطن خود اگر قصد ده روز نكند، نماز او قصر است و نمى‌تواند روزه بگيرد. بلى اگر عمل مزبور شغل او محسوب شود و به نحو دوره گردى باشد، بطوريكه در عنوان او دوره گردى اخذ شده باشد، نماز و روزه او در سفرها تمام و صحيح است.

51 - اگر نماز گزار در حين انجام نماز بشنود كه خواننده‌اى آيات سجده تلاوت مى‌نمايد، وظيفه او چيست؟

آيت الله فاضل: بايد با اشاره سجده كند و نمازش هم صحيح است.

52 - اگر نماز خود را به سبب گوش دادن به صداى قرآن، طولانى‌تر نمايد، آيا به نماز او ضرر مى‌رساند يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر براى گوش دادن به قدرى ساكت بماند كه نگويند نماز مى‌خواند، نمازش باطل مى‌شود و در غير اين صورت مانعى ندارد، ولى با حضور قلب منافات خواهد داشت و بهتر است در حال نماز متوجّه به نماز باشد.

53 - آيا قرآن خواندن در مجلس ترحيم تارك الصلوة و يا منكر الصلوة جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: در مورد تارك الصلوة اشكالى ندارد.

54 - اگر به قصد خواندن قرآن با آب مسجدى وضو بگيرد و در آن مسجد نماز نخواند، آيا صحيح است يا خير؟

آيت الله فاضل: اگر بقصد خواندن قرآن در همان مسجد، با آب آن مسجد وضو بگيرد صحيح است و نيز اگر بداند كه حوض و آب آن مسجد وقف بر خصوص نمازگزاران آن مسجد نيست و عموم مردم از آب آنجا وضو مى‌گيرند و وضو گرفتن مردم كاشف از اجازه عمومى باشد؛ صحيح است.

55 - شخص جنب اگر قرآن همراه داشته باشد، اشكال دارد يا نه؟

آيت الله فاضل: اگر با بدن خود آنرا لمس نكند، اشكال ندارد.

56 - آيا اصلاح كلمات يا حركات چاپى و يا رسم الخط قرآن كه غلط نوشته شده باشد جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: اشكالى ندارد. بلكه گاهى لازم است، ولى اگر قرآن وقف باشد اجازه متولى وقف لازم است. و نيز اگر ملك غير است، رضاى مالك لازم است.

57 - در بعضى از شهرستانها رسم است كه هنگام تلاوت قرآن توسط قارى در مجالس ترحيم، افراد شركت كننده با صداى بلند به بازماندگان تسليت مى‌گويند، همچنين بازماندگان جواب آنان را مى‌دهند، آيا اين عمل جايز است؟ لطفاً حكم آنرا بيان فرماييد.

آيت الله فاضل: عمل مزبور جايز است ولى بهتر است هنگام تلاوت قرآن استماع به قرآن كنند و اگر اين عمل بى‌احترامى باشد خلاف احتياط است.

58 - اگر بصورت غير عمد، قرآن از دست انسان به زمين بيفتد؛ وظيفه ما چيست؟ آيا كفاره لازم است يا نه؟

آيت الله فاضل: وظيفه خاصى ندارد و كفاره نيز ندارد.

59 - اگر ميّت وصى را ملزم به يك ختم قرآن نموده باشد و او كسى را جهت تلاوت اجير نمايد و اجير قرآن را ختم كند و وصى از پرداخت اجرت خوددارى نمايد، آيا بوصيت ميّت عمل شده يا خير؟ در صورت نپرداختن ثوابى به ميّت مى‌رسد يا نه؟

آيت الله فاضل: به وصيت عمل شده، ولى وصى ضامن اجرت است.

60 - اگر كسى معتقد باشد كه معانى قرآن بر قلب مبارك پيامبر نازل شده است و آن حضرت با اين كلمات آن معانى را بيان فرموده‌اند و كلمات فعلى صادر از ناحيه پيامبر است نه خداوند، آيا اين اعتقاد موجب ارتداد صاحب آن مى‌شود يا نه؟ وظيفه ما در مقابل چنين شخصى چيست؟

آيت الله فاضل: چنين اعتقادى موجب ارتداد نمى‌شود، هرچند بر خلاف واقع و باطل است و وظيفه ما ارشاد و هدايت چنين شخص گمراهِ منحرفى است.

61 - گاو شيرده‌اى مقدارى قرآن را بلعيده است، لطفاً بفرماييد وظيفه صاحب آن گاو چيست به خصوص در صورتى كه ذبح آن موجب خسارت و ضرر زياد بر صاحب گاو شود؟

آيت الله فاضل: حكم اين سؤال در ضمن سؤال 30 بيان شد.

62 - دانش آموزانى كه در كلاسهاى قرآن در مدرسه شركت مى‌كنند اما وضوى آنان تمام شرايط را دارا نيست، لطفاً بفرماييد مسّ قرآن توسط آنان چه حكمى دارد، وظيفه مربيان آن چيست؟

آيت الله فاضل: فى نفسه اشكال ندارد ولكن اگر عرفاً بى احترامى تلقى شود معلم آنان، دستور رعايت نمودن و يا وضو گرفتن بدهد و اگر مس نمودن آنان هتك باشد، لازم است آنها را از مس نمودن منع كند.

 

63 - كسانى كه اسماء جلاله يا آياتى از قرآن را بر روى بدن خود خالكوبى نموده‌اند، لطفاً بفرماييد تكليف اين افراد نسبت به طهارت و جنابت و مسّ بدن خود، بدون وضو چيست؟

آيت الله فاضل: اگر آيات قرآن را بر روى بدن خود خالكوبى نموده مسّ آن قسمت جايز نيست و براى وضو و غسل، واجب است آيات را محو نمايد، و يا اگر محو كردن ممكن نيست، آب را بر بدن جارى كند و به نحو ارتماس وضو و غسل را انجام دهد؛ بلكه بعيد نيست كه قبل از محدث شدن، لازم باشد آيات را محو كند و نيز اگر جنب باشد براى غسل كردن، مسّ اسماء جلاله حرام است و اگر ممكن است بايد آنها را محو كند، يا غسل به نحو ارتماس و جارى كردن آب انجام دهد و نيز لازم است بعد از محدث شدن، فوراً غسل يا وضو بگيرد. بلى اگر خالكوبى زير پوست باشد و مس آن هتك نباشد مانعى ندارد.

 

64 - لطفاً بفرماييد گرفتن اجرت در مقابل تعليم قرآن جايز است يا نه؟

آيت الله فاضل: اشكالى ندارد.

 

65 - آيا خادم مسجد مى‌تواند به بهانه مزاحمت كلاسهاى قرآن براى او، از تشكيل اين كلاسها جلوگيرى نمايد؟

آيت الله فاضل: اگر در عقد اجاره با متولى شرط نكرده باشد كه در اوقات خاص كه اوقات استراحت او است، جلسه‌اى در مسجد تشكيل نشود، حق جلوگيرى ندارد.

 

66 - آيا قبول هدايا از قبيل قرآن از حكام و سلاطين جائر مانند (فهد) جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: قرآن مانعى ندارد.

 

67 - تزيين قرآن به اشياء گرانقيمت به نحوى كه باعث محبوس ماندن قرآن جهت محافظت گردد چه حكمى دارد؟ (مانند تزيين به طلا و سنگهاى قيمتى و كارهاى هنرى روى قرآن به نحوى كه موجب حبس گردد؟)

آيت الله فاضل: فى نفسه مانعى ندارد ولى مناسب نيست كارى انجام داد كه قرآن حبس شود. مگر اينكه عنوان خاصى پيدا كند.

 

68 - اخيراً مشاهده شده كه قرآنهاى با قطع‌هاى بسيار كوچك جهت جا كليدى يا آويزان كردن زير آينه اتومبيل مورد استفاده قرار مى‌گيرد، لطفاً حكم اين عمل را بيان فرماييد؟

آيت الله فاضل: جهت تبرك و حرز قرار دادن مانعى ندارد ولكن لازم است شؤون و احترام قرآن حفظ شود.

 

69 - همراه داشتن قرآن يا قسمتى از آن در توالت چه حكمى دارد؟ لطفاً انجام اين عمل به صورت عمد و يا غير عمد را بيان فرماييد.

آيت الله فاضل: مطلقاً مانعى ندارد ولكن بهتر است همراه نداشته باشد.

 

70 - تفسير و تأويل آيات قرآن، بدون اينكه مستندى از آيات و روايات معصومين عليهم السلام داشته باشد. آيا تفسير به رأى محسوب مى‌گردد يا خير؟

آيت الله فاضل: در صورتى كه خلاف ظاهر نباشد، تفسير به رأى نيست.

 

71 - تخريب ابنيه و مكانهايى كه بر روى آنها آيات قرآن نوشته يا حك شده است (به قصد تعمير) چه حكمى دارد؟ در صورت تخريب با خاك و باقيمانده آنها به چه نحو عمل شود؟

آيت الله فاضل: در صورت لزوم تعمير و بازسازى، تخريب مانعى ندارد و خاك و باقيمانده آنها را جايى بريزند كه بى‌احترامى نشود يا در آب روان بريزند، يا دفن كنند يا در بيابان دور دست بريزند.

 

72 - شخصى نذر كرده مقدارى قرآن تلاوت نمايد، آيا در اداى اين نذر هنگام خواندن بايد كلمات تلفظ شود؟ آيا خواندن بانگاه و گذراندن معانى در قلب بدون تلفظ به زبان، مجزى است يا خير؟

آيت الله فاضل: بايد به نحوى بخواند كه صداى آن را خودش بشنود و جوهره صدا ظاهر شود و خطور به قلب كافى نيست.

 

73 - اگر كسى در نماز بعد از حمد، سوره‌اى را شروع كرد و متوجه شد كه بعضى آيات آنرا فراموش كرده است وظيفه او چيست؟

آيت الله فاضل: بايد سوره ديگر بخواند.

 

74 - اگر شخصى قرآنى را به ديگرى اهداء نمايد و در موقع اهداء شرط نمايد كه هر روز مقدارى قرآن تلاوت كند، آيا برگيرنده هديه قبول شرط لازم است؟ اگر بعد از گرفتن هديه به شرط عمل نكند چه حكمى دارد؟

آيت الله فاضل: مى‌تواند هديه را قبول نكند، ولى اگر قبول كرد بايد به شرط عمل كند و در صورتى كه دهنده به قصد قربت هديه نكرده باشد، چنانچه گيرنده به شرط عمل نكرد، دهنده مى‌تواند رجوع كند و هديه‌اش را پس بگيرد مگر اينكه هديه به ذى رحم باشد يا هديه گيرنده قرآن را از ملك خود خارج كرده باشد كه در اين دو صورت محلى براى رجوع نيست. والله العالم.

 

احكام قرآنى بانوان

-------------------------------------------------------------

احكام قرآنى بانوان در استفتائات از حضرت آيت الله فاضل لنكرانى (قدس سره)

1 - شنيدن صداى قرآن زن نامحرمى كه مرد او را نمى‌شناسد و قصد ريبه ندارد جايز است يا خير؟

آيت الله فاضل: شنيدن و گوش دادن در صورتى كه ريبه و به قصد التذاذ جنسى نباشد، مانعى ندارد.

2 - آيا مرد مى‌تواند مهريه همسر خود را فقط يك جلد كلام الله مجيد قرار دهد؟

آيت الله فاضل: بلى مى‌تواند، ولى مقدار قيمت و ارزش آن را مشخص نمايد.

3 - آيا زوج مى‌تواند مهريه همسر خود را آموزش تلاوت قرآن قرار دهد و در صورت مثبت بودن، اگر مرد تلاش خود را انجام داد ولى زن به جهت كُند ذهن بودن يا كمبود استعداد، نتوانست ياد بگيرد، وظيفه زوج چيست؟

آيت الله فاضل: بلى مى‌تواند مهريه را آموزش قرآن قرار دهد و در فرض سوال بهر مقدار كه ياد گرفته ولو چند سوره كوچك باشد كفايت مى‌كند، در صورتى كه بيشتر از آن امكان نداشته باشد.

4 - زنى در حال تلاوت قرآن است و از طرفى شوهر تقاضاى مقاربت دارد، آيا بر زن لازم است تلاوت را ترك كرده و تقاضاى همسر را اجابت نمايد يا خير؟

آيت الله فاضل: بلى لازم است.

5 - آيا زن مى‌تواند در موقع اجراء عقد نكاح با شوهر شرط كند كه در امر تدريس كماكان ادامه بدهد و در جلسات مختلف شركت كند يا نه؟

آيت الله فاضل: مانعى ندارد.

6 - زن ناشزه اگر قرآن تلاوت نمايد، تلاوت او چه صورتى دارد؟

آيت الله فاضل: تلاوت او على اى حال خوب و مستحب است.

 

7 - آيا زن در ايام استحاضه مى‌تواند قرآن تلاوت نمايد و ميزان آن چقدر است؟

آيت الله فاضل: بلى مى‌تواند و محدوديتى ندارد و لكن اگر مى‌خواهد سوره‌هايى كه سجده واجب دارد بخواند بايد غسلهاى واجب بر استحاضه را انجام دهد.

8 - اگر زنى بوسيله خوردن قرص از حيض خود جلوگيرى نمايد، آيا مى‌تواند با آن حال قرآن بخواند يا خير؟

آيت الله فاضل: بلى مى‌تواند.

9 - در شنيدن صداى قرآن زن نامحرم با صوت، آيا بلوغ يا عدم بلوغ نامحرم در حكم تاثير دارد يا نه؟

آيت الله فاضل: گوش دادن به صداى زن نامحرم چنانچه با ريبه و قصد التذاذ جنسى نباشد، اشكالى ندارد و فرقى بين بالغ و غير بالغ نيست.

 

احكام قرآنى بانوان

1 - مستحاضه قليله اگر بخواهد غير از نماز كارى انجام دهد كه شرط آن وضو داشتن است مثلاً بخواهد جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند بنابر احتياط واجب، بايد وضو بگيرد. زيرا وضويى كه براى نماز گرفته كافى نيست. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 428)

 

2 - اگر مستحاضه، غسلهاى واجب خود را بجا آورده باشد، رفتن به مسجد و توقف در آن و خواندن سوره‌اى كه سجده واجب دارد و نزديكى شوهر با او حلال مى‌شود، اگر چه كارهاى ديگرى را كه براى نماز واجب است، مثل وضو و عوض كردن پنبه و دستمال را انجام نداده باشد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 429)

3 - اگر زن در استحاضه كثيره يا متوسطه بخواهد پيش از وقت نماز جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند، بايد غسل كند و وضو هم بگيرد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 430)

4 - خواندن و همراه داشتن قرآن و رساندن جايى از بدن به حاشيه و ما بين خطهاى قرآن و نيز خضاب كردن به حنا و مانند آن براى حايض مكروه است. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 477)

5 - توقف در مسجد و رفتن در مسجدالحرام و مسجد پيامبر (صلى الله عليه وآله) و رساندن جايى از بدن به خط قرآن و كارهاى ديگرى كه بر حايض حرام است، بر نفساء هم حرام است و آنچه بر حايض واجب و مستحب و مكروه است، بر نفساء هم واجب و مستحب و مكروه مى‌باشد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى - مساله 513)

6 - براى كسى كه بعد از مس ميّت غسل نكرده است توقف در مسجد و جماع و خواندن سوره‌هايى كه سجده واجب دارد مانعى ندارد، ولى براى نماز و مانند آن بايد غسل كند و وضو بگيرد. (رساله آيت الله فاضل لنكرانى)

7 - زنى كه در حال استحاضه است، اگر غسلهايى را كه بر او واجب است انجام داده باشد مى‌تواند هر يك از سوره‌هاى عزائم را بخواند. (كتاب حريم نور، ص 16)

8 - خواندن آيه‌ها و كلمه‌ها و حتى يك حرف از سوره‌هاى عزائم براى كسى كه در حال جنابت است و زنى كه در عادت ماهانه و يا در حالت نفاس مى‌باشد حرام است. (كتاب حريم نور، ص 16)

ذکر ایام هفته

تدبر در قرآن