جمعه ۳۱ فروردين ۱۳۹۷

همراه با قرآن

صفحه نخست مطالب قرآنی احکام قرآنی احكام قرآنى آيت الله مكارم شيرازى (مد ظله)

احكام قرآنى آيت الله مكارم شيرازى (مد ظله)

احكام عملى قرآن

1- نجس كردن خط و ورق قرآن حرام است و اگر نجس شود بايد فوراً آن را آب كشيد. نجس كردن جلد قرآن اگر سبب بى‏احترامى به قرآن باشد نيز، همين حكم را دارد.

2- گذاشتن قرآن روى عين نجس چنانچه موجب بى‏احترامى باشد، حرام است و بايد آن را برداشت.

3- نوشتن قرآن با مركّب نجس حرام است و اگر عمداً يا سهواً نوشته شود بايد آن را محو كنند، يا آب بكشند.

4- دادن قرآن به دست كافر اگر موجب بى‏احترامى باشد حرام است و اگر اميد هدايت او برود، يا براى تبليغ اسلام باشد جايز، بلكه گاهى واجب است.

5- هرگاه ورق قرآن و دعا يا ورقى كه نام خدا، يا پيامبر (صلى الله عليه وآله) و يا ائمّه (عليهم السلام) روى آن نوشته باشد در جاى آلوده و نجسى بيفتد بايد فوراً آن را بيرون آورد و آب كشيد، هرچند مخارجى داشته باشد و اگر بيرون آوردن آن ممكن نباشد احتياط واجب آن است كه اگر مستراح باشد به آن مستراح نروند تا يقين كنند آن ورق پوسيده، يا خطّ آن محو شده است.

6- پاك كردن ورق قرآن فقط وظيفه كسى كه آن را نجس كرده نيست، بلكه اگر ديگران هم باخبر شوند وظيفه همه است كه آن را پاك كنند و اگر يكى اين وظيفه را انجام دهد، از ديگران ساقط مى‏شود، ولى اگر قرآن مال ديگرى است و با شستن از بين مى‏رود يا ناقص مى‏شود آن كس كه آن را نجس كرده، بايد خسارت آن را بدهد.

7- تلاوت قرآن، در پرتو روشنايى برق و گازى كه بدون اجازه دولت كشيده شده، اشكال دارد.

8- قرآن هميشه بايد پاك و تميز باشد و نجس كردن خط و ورق قرآن، حرام است، و اگر نجس شود بايد فوراً آن را به طرز صحيحى آب بكشند.

9- اگر جلد قرآن نجس شود و بى‏احترامى به قرآن باشد، بايد آنرا هم آب بكشند.

10- دست زدن، بوسيدن و رساندن جايى از بدن به نوشته قرآن، براى كسى كه وضو ندارد حرام است.

11- در لمس نوشته قرآنى، فرقى بين آيات و كلمات، بلكه حروف و حتّى حركاتِ آن نيست.

12- در لمس چيزى كه قرآن بر آن نوشته شده است، بين كاغذ و زمين و ديوار و پارچه فرقى نيست.

13- در لمس نوشته قرآنى فرقى نيست كه با قلم نوشته شده باشد يا چاپ يا گچ و يا چيز ديگر.

14- اگر نوشته قرآنى در قرآن هم نباشد، لمس آن حرام است. پس اگر آيه‏اى از قرآن در كتاب ديگرى نوشته شده باشد، باز هم لمس آن بدون وضو حرام است.

15- موارد زير، لمس نوشته قرآن به حساب نمى‏آيد و حرام نمى‏باشد:

* لمس آن از پشت شيشه، يا پلاستيك.

* لمس ورق قرآن و جلد آن و اطراف نوشته‏ها.

* لمس ترجمه قرآن، به هر لغتى باشد، مگر اسم خداوند كه به هر لغتى باشد، لمس آن براى كسى كه وضو ندارد حرام است، مانند كلمه «خدا».

16- كلماتى كه مشترك بين قرآن و غير قرآن است مانند «مؤمن»، «اَلّذين» اگر نويسنده به قصد قرآن نوشته باشد لمس آن بدون وضو حرام است. (بنابر احتياط).

17- لمس خطوط قرآن بر جُنُب، حرام است.

18- انسان جُنُب نبايد آيات سجده واجب قرآن را بخواند.

19- در مراسم فاتحه در هنگام تلاوت قرآن افراد شركت كننده با صداى بلند به بازماندگان تسليت مى‏گويند و بازماندگان جواب آنها را مى‏دهند، بهتر است احترام قرآن را بيشتر رعايت كنند و از اين كار بپرهيزند.

20- اگر كسى قرآنى را بدون رضايت صاحب آن تصرّف نموده باشد در صورت تلاوت آن اينكه ثوابى براى قرائت او مترتّب شود مشكل است.

21- بيع مصحف اشكالى ندارد ولى بهتر آن است كه فروشنده مصحف را هديه كند و شما هم وجه آن را به عنوان هديه به او بدهيد.

22- بهتر است كسى كه قرآن را غلط مى‏خواند با زبان خوب تذكّر دهيد.

23- سوره «فيل» و «ايلاف» يك سوره محسوب مي‏شود همچنين سوره «والضحى» و «الم نشرح».

24- در قرائت قرآن بايد كلمات تلفظ شود.

25- قرآن پيدا شده در آب روان، اگر صاحب آن را نشناسيد مي‏توانيد از آن استفاده كنيد.

26- توهين به قرآن و فحّاشى نمودن به آن (العياذ بالله) اگر از روى علم و عمد باشد اردتداد محسوب مى‏شود و بر ديگران لازم است كه نهى از منكر كنند.

27- فروش قرآن به كفّار و اهل كتاب در صورتى كه اميد تأثيرى در آن باشد و مايه هتك و توهين نگردد جايز است.

28- فروش روزنامه‏هايى كه معمولا نام خدا و معصومين و آيات قرآنى دارد به مغازه‏دارى كه از آن براى بسته‏بندى استفاده مى‏كند اگر موجب بى‏احترامى شود اشكال دارد.

29- نابينايان در موقع فراگيرى قرائت قرآن، و در وقت لمس اسامى مقدّسه كه با خط برجسته نوشته شده، بايد وضو داشته باشند، يا از دستكش‏هاى پلاستيكى نازك استفاده كنند.

30- هنگامى كه قرآن، مفاتيح و ديگر كتب از اين دست، كهنه مي‏شوند مي‏توانيد در نهر آب بياندازيد يا آن را دفن كنيد.

31- خواندن قرآن در مجالس به زبان غير عربى اشكالى ندارد، ولى ثواب تلاوت قرآن را ندارد.

32- هديه دادن قرآن به يك مسيحى در صورتى كه اميد هدايت او به وسيله آن باشد، اشكالى ندارد، در غير اين صورت اشكال دارد.

33- چاپ ترجمه قرآن بدون متن عربى سبب مى‏شود كه تدريجاً اصل قرآن فراموش شود، و اين خطر، ضايعه بزرگى براى اسلام خواهد بود. ولى قرآن‏هايى از ما و ديگران چاپ شده كه هم متن عربى دارد، و هم ترجمه فارسى، سعى كنيد تدريجاً به هر دو آشنا شويد، و اگر در ابتدا توأم با غلط بخوانيد ضررى ندارد، تدريجاً درست مى‌شود.

34- اگر كسى عمداً قرآن را به زمين بزند، گناه بزرگى انجام داده است، و چه بسا، كسانى كه اين كار را مى‏كنند، مرتد شوند، و بايد توبه كنند، و آن كار بد خود را با اعمال نيك آينده جبران نمايند، و امّا در صورت سهو گناهى نكرده، لكن در هر صورت بايد خيلى مواظبت كند، و كفّاره‏اى ندارد.

35- استخاره با قرآن اشكالى ندارد ولى بهتر است از تفأل به قرآن خوددارى شود.

36- ترجمه قرآن كريم به صورت شعر و در عين حال زير نظر گروهى از صاحب نظران، به گونه‏اى كه مضامين آن كنترل وتكميل گردد و مقدّمه‏اى بر آن نوشته شود كه ترجمه آيات، ترجمه‏اى است نسبتاً آزاد، مانعى ندارد.

37- اگر كسى به ديگرى قرآنى را هديه بدهد، اگر با قصد قربت بوده باشد مشكل است آن را پس بگيرد.

38- گرفتن اجرت در مقابل تعليم قرآن جايز است، ولى كراهت دارد.

------------------------------

منبع: پايگاه اينترنتى حضرت آيت الله العظمى مكارم شيرازى

 

 

احكام متفرقه قرآنى

1 - در نماز احتياط و قضاى سجده يا تشهد فراموش شده، بلكه بنابر احتياط واجب در موقع سجده سهو و سجده‏هاى واجب قرآن نيز خود را مانند موقع نماز بپوشاند. (رساله آيت الله مكارم - مساله 728)

2 - خواندن سوره‏هاى سجده، در نمازهاى مستحب مانعى ندارد و بايد به دنبال آيه سجده، سجده كند، سپس برخيزد و نماز را ادامه دهد. (رساله آيت الله مكارم - مساله 900)

3 - هر گاه كلمات يا تلفظ آيه يا ذكرى را صحيح مى‏دانسته و مدتى در نمازها خوانده و بعد مى‏فهمد غلط بوده، نمازش اعاده ندارد، هر چند احتياط مستحب اعاده يا قضاى آن است. (رساله آيت الله مكارم - مساله 915)

4 - لازم نيست آنچه را علماى تجويد براى بهتر خوانى قرآن ذكر كرده‏اند [در نماز] رعايت كند، بلكه لازم است طورى بخواند كه بگويند عربى صحيح است، هر چند رعايت دستورات تجويد بهتر است. (رساله آيت الله مكارم - مساله 916)

5 - در سجده قرآن، رو به قبله بودن شرط نيست و به هر سويى مى‏تواند سجده كند، ولى بهتر رو به قبله بودن است. (رساله آيت الله مكارم - مساله 985)

6 - طول دادن ركوع و سجود و قنوت و خواندن سوره‏هاى طولانى در قرائت، موالات را به هم نمى‏زند، بلكه افضل است. (رساله آيت الله مكارم - مساله 995)

7 - ذكر خدا و قرائت قرآن و دعا، در هر جاى نماز جايز است و اگر جمله‏اى را مانند (الله اكبر) به قصد ذكر خدا بگويد، اما در موقع گفتن، صدا را بلند كند كه چيزى را به ديگرى بفهماند اشكال ندارد، ولى دعا و ذكر به زبانهاى غير عربى اشكال دارد. (رساله آيت الله مكارم - مساله 1016)

 

استفتائات قرآنى از آيت الله مكارم شيرازى (مد ظله)

1 - در موقع نماز ظهر يا مغرب و عشاء جلسه قرآن در مسجد ادامه پيدا مى‏كند اگر تزاحم بين نماز جماعت و جلسه قرآن پيش آمد، كدام يك مقدم است؟

آيت الله مكارم: نماز مقدم است.

 

2 - آيا پدر مى‏تواند فرزند خود را بخاطر سرپيچى در يادگيرى قرآن، تأديب نمايد يا خير؟

آيت الله مكارم: بهتر است از طريق تشويق، اين كار را انجام دهد.

 

3 - آيا پدر مى‏تواند يادگرفتن قرآن را بر فرزند واجب نمايد و اگر گفت من راضى نيستم كوتاهى نمايى، بر فرزند واجب مى‏شود يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر سرپيچى فرزند موجب اذيت و آزار پدر مى‏گردد، بايد از او اطاعت كند.

 

4 - اگر كسى حافظ كل يا قسمتى از قرآن باشد و عملى را كه موجب حدّ است مرتكب شود، اين حفظ قرآن موجب تخفيف حدّ يا گذشت از حدّ مى‏شود يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر اثبات عمل از طريق اقرار باشد، حاكم شرع مى‏تواند مجازات او را تخفيف دهد يا صرف نظر كند و اگر از طريق بيّنه باشد، حكم مجازات به قوّت خود باقى است.

 

5 - آيا با توهين و فحاشى به قرآن (العياذ بالله) مسلمان مرتد مى‏شود يا نه و تكليف كسانى كه مى‏بينند او مكررّ توهين مى‏كند چيست؟

آيت الله مكارم: اگر از روى علم و عمد باشد مرتد مى‏شود و بر ديگران لازم است، نهى از منكر كنند.

 

6 - اگر كسى قسم دروغ به قرآن، عمداً خورد و بعداً پشيمان شد وظيفه او چيست؟

آيت الله مكارم: بايد توبه كند و با اعمال صالح آينده خود، آن را جبران نمايد.

 

8 - اگر كسى كه چشم درد دارد و مطالعه براى چشم او ضرر دارد، ولى به جهت علاقه به قرآن هر روز مقدارى تلاوت مى‏كند؛ آيا تلاوت قرآن براى او جايز است يا نه؟

آيت الله مكارم: كارى كه موجب ضرر باشد انجام ندهد.

 

9 - آيا گرفتن اجرت در برابر تلاوت قرآن، جايز است يا نه؟

آيت الله مكارم: اشكالى ندارد.

 

10 - تلاوت آيات قرآن بصورت سرودِ همراه با آهنگ، جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر همراه با آهنگ حرام باشد و يا موجب هتك قرآن شود حرام است.

 

11 - كسى علاقه زيادى به تلاوت قرآن دارد، ولى آن را غلط مى‏خواند و سعى دارد كه غلط نخواند، لطفاً بفرماييد خواندن بهتر است يا ترك آن؟

آيت الله مكارم: بهتر است بخواند و سعى در اصلاح آن نيز بكند.

 

12 - ياد دادن قرآن به فرزند غير مميّز، جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: جايز است.

 

13 - اگر بچه غير بالغى يكى از سوره‏هايى كه سجده واجبه دارند بخواند، آيا براى آن كسانى كه آنرا مى‏شنوند، سجده واجب است يا خير؟

آيت الله مكارم: آرى واجب است.

 

14 - اگر كسى نذر كند كه اگر مشكلش بر طرف شد، هر روز 3 جزء قرآن را تلاوت نمايد؛ ولى اكنون با توجّه به شغلش مقدور نيست، وظيفه او چيست؟ آيا لازم است كه كار خود را تعطيل نموده و به تلاوت قرآن بپردازد يا نه؟

آيت الله مكارم: بر مقدارى كه توانايى دارد بخواند.

 

15 - تشكيل جلسات قرآن در مكان غصبى چه صورتى دارد؟

آيت الله مكارم: حرام است.

 

16 - اگر هيئت امناء مسجد يا حسينيه بگويند كه ما راضى نيستيم كلاس قرآن در مسجد يا حسينيه برگزار نماييد، آيا رعايت نظر آنها لازم است يا نه؟

آيت الله مكارم: رعايت نظر آنها در اينگونه موارد لازم نيست، ولى بهتر است هماهنگى برقرار گردد و در هر حال مزاحمتى براى نمازگزاران بوجود نيايد.

 

17 - اگر كسى مبلغى را به ديگرى قرض دهد و با او شرط كند و بگويد به شرطى به تو مى‏دهم كه تو نيز در مقابل، قرآن را به فرزندان من تعليم دهى، آيا عمل به اين شرط بر گيرنده واجب است يا نه؟

آيت الله مكارم: احتياط در ترك چنين شرطى است.

 

18 - آيا سوزاندن قرآنهايى كه ورق ورق شده و قابل نگهدارى و استفاده نيست، جايز مى‏باشد؟ آيا مى‏شود آنرا سوزاند و خاكستر آنرا دفن كرد يا خير؟ در صورتى كه كسى چنين كرده باشد تكليفش چيست؟

آيت الله مكارم: جايز نيست مى‏توانيد آنرا در محل پاك دور دستى دفن كنيد و يا در نهر آب جارى بريزيد، به شرط آنكه به جاى نامناسبى نرود و اگر كسى آنرا سوزانده بايد تأكيد كنيد كه ديگر اين كار را نكند.

 

19 - اخيراً لباسهايى وارد شده كه بر روى آن اسماء جلاله (الله) نوشته شده است، آيا پوشيدن چنين لباسهايى جايز است يا خير؟ و در صورت مثبت بودن، تكليف كسى كه آنرا مى‏پوشد چيست؟

آيت الله مكارم: اگر در محلى نوشته شده كه باعث هتك احترام اين نامهاى مقدّس نمى‏شود، اشكالى ندارد و در هر حال بايد مراقبت كرد كه دست بى وضو بر آن نگذارند و آنرا نجس نكنند.

 

20 - شخصى قسم خورده تا مدت يكسال هر روز به بالاى قبر پدرش برود و يك جزء قرآن را تلاوت نمايد، ولى بعدها به سبب زمستان و سرما و يا گرماى بيش از حد، قدرت خواندن بالاى قبر را ندارد، آيا مى‏تواند در منزل آن مقدار را قرائت نمايد و همچنين آيا مى‏تواند شبهاى تابستان به بالاى قبر رفته و تلاوت نمايد يا خير؟

آيت الله مكارم: به مقدارى كه مى‏تواند به نذر خود عمل كند.

 

21 - در صورتى كه پدر به فرزند بگويد راضى نيستم قرآن بخوانى يا در جلسه قرآن شركت كنى، آيا بر فرزند لازم است گوش به حرف پدر بدهد يا نه؟

آيت الله مكارم: اطاعت از او در اين مورد لازم نيست، ولى سعى كند موافقت وى را جلب كند.

 

22 - اگر كسى قرآنى را به ديگرى هديه بدهد، آيا مى‏تواند آنرا پس بگيرد يا نه؟

آيت الله مكارم: اگر با قصد قربت بوده باشد مشكل است.

 

23 - كسى كه قرآنى را به ديگرى فروخته و بعد از مدتى آمده و مى‏گويد آن نسخه خطى بوده و من ضرر كرده‏ام، آيا بر خريدار لازم است آن را برگرداند يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر مشمول يكى از خيارات بوده باشد مى‏تواند و الاّ خير.

 

24 - زمينى را براى ساخت حسينيه اهداء نمودند و به جهت وجود حسينيه نياز به ساخت حسينيه نيست، آيا مى‏شود در آن زمين دارالقرآن احداث كرد يا خير؟

آيت الله مكارم: با اجازه اهداء كنندگان جايز است.

 

25 - آب انبارهايى كه قبلاً مورد استفاده اهالى بوده و اكنون نيازى به آن نيست، آيا اجازه مى‏فرماييد در آن مكان، دارالقرآن جهت جوانان احداث نمود يا خير؟

آيت الله مكارم: احتياط آن است كه آنرا براى اينكار اجاره بدهند و مال الاجارة آنرا صرف لوله كشى آب براى مستضعفان كنند.

 

26 - آيا از پولى كه در محرم و ماه رمضان براى خرج مسجد و عزادارى جمع آورى مى‏گردد، مى‏شود جهت هيأت قرآن و كلاسهاى مسجد، قرآن و تخته سياه و لوازم ديگر خريد يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر براى عزادارى باشد نمى‏شود براى كار ديگر مصرف كرد؛ ولى اگر براى هزينه‏هاى مسجد باشد، مانعى ندارد.

 

27 - آيا مسجدى كه خراب شده است، مى‏شود قرآن‌ها و مفاتيح آنرا در مسجد ديگرى در شهر يا روستا، مورد استفاده قرار داد و از آن مسجد خارج نمود؟

آيت الله مكارم: اگر در آينده نزديكى باز سازى نمى‏شود، مى‏توان به مسجد ديگر همان شهر يا روستا انتقال داد.

 

28 - اگر مسجدى خراب شده است و در آن قرانهايى وجود دارد و بودن قرآن در آن مسجد موجب هتك حرمت قرآن باشد، آيا افراد اجازه دارند جهت حفظ قرآنها، آن را در منازل خود برده و احياناً تلاوت نمايند؟

آيت الله مكارم: جايز نيست.

 

29 - اگر كسى قرآنى را بدون رضايت صاحب آن غصب نموده، آيا در صورت قرائت تلاوت آن، ثوابى بر قرائت او مترتب مى‏شود يا نه؟

آيت الله مكارم: مشكل است.

 

30 - اگر حيوان حلال گوشتى، صفحاتى از قرآن را ببلعد، وظيفه صاحب حيوان چيست؟

آيت الله مكارم: اگر طورى جويده است كه صورت قرآن كاملاً بهم خورده است وظيفه‏اى ندارد، ولى اگر اوراق قرآن بحال خود باقى است، بايد وقتى از شكم او بيرون آمد آنرا تميز كنند.

 

31 - شخصى وصيت كرده تا قرآنهايى كه مدت‌ها آنرا مى‏خوانده است با او در قبر بگذارند، آيا عمل به اين وصيت جايز است يا نه؟

آيت الله مكارم: اگر قرآنهاى متعددى باشد خالى از اشكال نيست.

 

32 - لطفاً بفرماييد وظيفه ما، در برابر كسى كه علناً قرآن را اهانت و فحش مى‏دهد چيست؟

آيت الله مكارم: بايد نهى از منكر كرد و در صورت امكان او را به حاكم شرع معرفى كنند، تا مجازات مناسب را درحق او اجراء كنند.

 

33 - در صورتى كه قرآن يا صفحه‏اى از آن در اثر آفتاب و يا باران، خطوط آن از بين رفته و قابل خواندن نباشد و فقط سياهى خطوط مقدارى معلوم باشد آيا در موقع لمس و مس آن، حكم قرآن جارى مى‏شود؟

آيت الله مكارم: حكم قرآن را ندارد.

 

34 - خواندن قرآن با صداى بلند در مكانهاى عمومى در صورتى كه باعث آزار و اذيت ديگران شود چه حكمى دارد؟

آيت الله مكارم: اشكال دارد.

 

35 - اگر مسلمانى معتقد به تحريف قرآن باشد، حكم آن چيست؟ آيا اعتقاد به تحريف، انكار ضرورى دين محسوب مى‏شود؟

آيت الله مكارم: نظر به اينكه تعداد كمى از علماء مذاهب مختلف اسلامى قايل بر تحريفند، (هرچند محققان هرگز تحريف را قبول نكرده‏اند) حكم ارتداد جارى نمى‏شود.

 

36 - اگر شخصى ديگرى را اجير نموده تا يك ختم قرآن براى پدر او قرائت نمايد و در مقابل اجرتى را دريافت نمايد و بعد از ختم قرآن از پرداخت اجرت خوددارى مى‏كند، آيا در مقابل اجرت ضامن است يا خير؟

آيت الله مكارم: ضامن است.

 

37 - اگر كسى ديگرى را اجير نمايد تا او يك ختم قرآن براى پدر او تلاوت نمايد، اما مبلغ را تعيين نكردند و اكنون بعد از قرائت، اجير تقاضاى مبلغ زيادى را دارد كه موجر آنرا پرداخت نمى‏نمايد، لطفاً وظيفه اينجانب را مشخص فرماييد.

آيت الله مكارم: اجرت المثل را مطابق عرف و عادت بپردازد و بيشتر از آن لازم نيست.

 

38 - قرآنى را مدتى قبل در يكى از پارك‌ها پيدا كردم و آنرا برداشتم، لطفاً بفرماييد تكليف من نسبت به آن چيست؟

آيت الله مكارم: از قبيل اموال گمشده است و بايد مطابق دستوراتى كه در توضيح المسائل ما در مسأله 2193 به بعد آمده است عمل كرد.

 

39 - ميّتى وصيت نموده كه بعد از فوت او سه ختم قرآن و حج و مبلغى به مسجد كمك نمايند، آيا ورثه مى‏توانند ختم قرآن را مقدم بدارند؟

آيت الله مكارم: اگر حج واجب نباشد و ثلث براى همه كفايت نكند بايد به ترتيب عمل كنند.

 

40 - آيا قرائت سوره‏هاى طويل، مثل بقره در نمازهاى واجب، سبب خروج از حالت نمازگزار نمى‏شود؟ حتّى اگر هر ركعت يكساعت طول بكشد؟

آيت الله مكارم: سبب خروج از حالت نمازگزار نمى‏شود.

 

41 - لطفاً نظرتان را درباره قرائت قرآنى كه همراه با ريا و خودنمايى باشد بيان فرماييد؟

آيت الله مكارم: حرام است، ولى اگر قرآن را با صداى خوب براى تحسين شنوندگان بخواند حرام نيست.

 

42 - آيا نماز خواندن بر سجاده يا قاليچه‏هايى كه بر آنها آيات قرآن نوشته شده است چه صورتى دارد، در حالى كه در موقع نشستن و به سجده رفتن، آيات قرآن زير پا قرار مى‏گيرد؟

آيت الله مكارم: اشكال دارد.

 

43 - آيا فروش قرآن به كفار و اهل كتاب جايز است يا نه؟ بخصوص، اگر بدانيم آنان قصد توهين به قرآن را ندارند، بلكه جهت مطالعه آنرا تهيّه كرده‏اند؟

آيت الله مكارم: در صورتيكه تأثيرى در آن باشد و مايه هتك و توهين نگردد جايز است.

 

44 - قرائت قرآن از رو در نمازهاى واجب، جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: اشكالى ندارد.

 

45 - آيا اجازه مى‏فرماييد از سهم امام عليه السلام قرآن خريدارى شده و به هيئتهاى قرآن هديه نماييم؟

آيت الله مكارم: بايد مقدار آن را تعيين تا اجازه داده شود.

 

46 - قرّاء معروفى كه سوره يا آياتى از قرآن را با صورت زيبا مى‏خوانند و آنرا بر روى نوار كاست يا ويدئو ضبط مى‏كنند، آيا قارى مى‏تواند امتياز آن را خريد و فروش كند يا خير؟ و آيا بايد ديگران در موقع تكثير از او اجازه بگيرند يا نه؟

آيت الله مكارم: در صورتى كه در عرف عقلاً به عنوان حق براى قارى شمرده شود، كسانى كه مى‏خواهند تكثير كنند بايد با موافقت او باشد.

 

47 - كسى كه قرآن را غلط مى‏خواند، آيا امر به معروف و تذكر به او واجب است يا نه؟

آيت الله مكارم: بهتر است تذكر دهد.

 

48 - شخصى قرآنى را از كسى به امانت گرفته بود و اكنون صاحب آن قرآن فوت نموده است، تكليف اين شخص چيست؟

آيت الله مكارم: بايد امانت را به ورثه او بازگرداند.

 

49 - كسى كه نذر نموده است در صورت مشروف شدن به بيت الله الحرام، يك ختم قرآن در زير ناودان طلا بجا آورد، ولى بعد از تشرف بدليل تعميرات، امكان قرائت در آن مكان ممكن نشد، لطفاً بفرمائيد وظيفه او چيست؟

آيت الله مكارم: احتياط واجب آن است كه در جاى ديگرى از مسجد الحرام بجا آورد كه به آن نزديك باشد.

 

50 - كسى كه قارى قرآن است و دايماً جهت قرائت او را به شهرهاى مختلف دعوت مى‏كنند، تكليف نماز و روزه او چيست؟

آيت الله مكارم: نماز و روزه او تمام است.

 

51 - اگر نماز گزار در حين انجام نماز بشنود كه خواننده‏اى آيات سجده تلاوت مى‏نمايد، وظيفه او چيست؟

آيت الله مكارم: مى‏تواند با اشاره خود سجده بجا آورد و نماز را تمام كرده، سپس بنابر احتياط اعاده كند.

 

52 - اگر نماز خود را به سبب گوش دادن به صداى قرآن، طولانى‏تر نمايد، آيا به نماز او ضرر مى‏رساند يا نه؟

آيت الله مكارم: ضرر نمى‏رساند.

 

53 - آيا قرآن خواندن در مجلس ترحيم تارك الصلوة و يا منكر الصلوة جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: جايز است.

 

54 - اگر به قصد خواندن قرآن با آب مسجدى وضو بگيرد و در آن مسجد نماز نخواند، آيا صحيح است يا خير؟

آيت الله مكارم: صحيح است.

 

55 - شخص جنب اگر قرآن همراه داشته باشد، اشكال دارد يا نه؟

آيت الله مكارم: اگر دست روى آن نگذارد اشكالى ندارد.

 

56 - آيا اصلاح كلمات يا حركات چاپى و يا رسم الخط قرآن كه غلط نوشته شده باشد جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر يقين بر غلط بودن آن داشته باشد، خوب است اصلاح كند.

 

57 - در بعضى از شهرستان‌ها رسم است كه هنگام تلاوت قرآن توسط قارى در مجالس ترحيم، افراد شركت كننده با صداى بلند به بازماندگان تسليت مى‏گويند، همچنين بازماندگان جواب آنان را مى‏دهند، آيا اين عمل جايز است؟ لطفاً حكم آنرا بيان فرماييد.

آيت الله مكارم: بهتر است احترام قرآن را بيشتر رعايت كنند.

 

58 - اگر بصورت غير عمد، قرآن از دست انسان به زمين بيفتد؛ وظيفه ما چيست؟ آيا كفاره لازم است يا نه؟

آيت الله مكارم: كفاره ندارد ولى فوراً بردارد و احترام كند.

 

59 - اگر ميّت وصى را ملزم به يك ختم قرآن نموده باشد و او كسى را جهت تلاوت اجير نمايد و اجير قرآن را ختم كند و وصى از پرداخت اجرت خوددارى نمايد، آيا بوصيت ميّت عمل شده يا خير؟ در صورت نپرداختن ثوابى به ميّت مى‏رسد يا نه؟

آيت الله مكارم: ثواب بر ميّت مى‏رسد و وصى بدهكار و مشغول الذمّه است.

 

60 - اگر كسى معتقد باشد كه معانى قرآن بر قلب مبارك پيامبر نازل شده است و آن حضرت با اين كلمات آن معانى را بيان فرموده‏اند و كلمات فعلى صادر از ناحيه پيامبر است نه خداوند، آيا اين اعتقاد موجب ارتداد صاحب آن مى‏شود يا نه؟ وظيفه ما در مقابل چنين شخصى چيست؟

آيت الله مكارم: اين عقيده خطا و اشتباه است و بايد او را ارشاد كرد، ولى موجب كفر نمى‏شود.

 

61 - گاو شيرده‏اى مقدارى قرآن را بلعيده است، لطفاً بفرماييد وظيفه صاحب آن گاو چيست به خصوص در صورتى كه ذبح آن موجب خسارت و ضرر زياد بر صاحب گاو شود؟

آيت الله مكارم: ذبح گاو واجب نيست.

 

62 - دانش آموزانى كه در كلاسهاى قرآن در مدرسه شركت مى‏كنند اما وضوى آنان تمام شرايط را دارا نيست، لطفاً بفرماييد مسّ قرآن توسط آنان چه حكمى دارد، وظيفه مربيان آن چيست؟

آيت الله مكارم: وظيفه مربى ارشاد آنهاست، ولى مانع از شركت آنها در كلاس قرآن نشود.

 

63 - كسانى كه اسماء جلاله يا آياتى از قرآن را بر روى بدن خود خالكوبى نموده‏اند، لطفاً بفرماييد تكليف اين افراد نسبت به طهارت و جنابت و مسّ بدن خود، بدون وضو چيست؟

آيت الله مكارم: چون هنگام خالكوبى، آيات زير پوست قرار مى‏گيرد، مسّ آنها اشكالى ندارد؛ ولى اگر بتواند بدون عسر و حرج آنها را پاك كند بهتر است.

 

64 - لطفاً بفرماييد گرفتن اجرت در مقابل تعليم قرآن جايز است يا نه؟

آيت الله مكارم: جايز است ولى بهتر است اجرت نگيرد.

 

65 - آيا خادم مسجد مى‏تواند به بهانه مزاحمت كلاسهاى قرآن براى او، از تشكيل اين كلاس‌ها جلوگيرى نمايد؟

آيت الله مكارم: كسى حق ندارد از تشكيل كلاس قرآن در مسجد جلوگيرى نمايد، ولى مسؤولان اين كلاس‌ها نيز بايد ترتيبى بدهند كه مزاحم نمازگزاران نباشند.

 

66 - آيا قبول هدايا از قبيل قرآن از حكام و سلاطين جائر مانند (فهد) جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: هرگاه به طور عمومى باشد (مانند ايّام حج) و مفسده خاصى بر آن مترتب نگردد، اشكال ندارد.

 

67 - تزيين قرآن به اشياء گرانقيمت به نحوى كه باعث محبوس ماندن قرآن جهت محافظت گردد چه حكمى دارد؟ (مانند تزيين به طلا و سنگهاى قيمتى و كارهاى هنرى روى قرآن به نحوى كه موجب حبس گردد؟)

آيت الله مكارم: كار صحيحى نيست مگر اينكه هدف مهمى بر آن مترتب گردد.

 

68 - اخيراً مشاهده شده كه قرآنهاى با قطع‏هاى بسيار كوچك جهت جا كليدى يا آويزان كردن زير آينه اتومبيل مورد استفاده قرار مى‏گيرد، لطفاً حكم اين عمل را بيان فرماييد؟

آيت الله مكارم: اينكار مناسب شأن قرآن نيست، و اگر مايه هتك گردد، حرام است. ولى قرار دادن قرآن در اتومبيل‌ها براى محافظت وسايل نقليه و سرنشينان آن با رعايت احترامات لازمه، كار خوبى است.

 

69 - همراه داشتن قرآن يا قسمتى از آن در توالت چه حكمى دارد؟ لطفاً انجام اين عمل به صورت عمد و يا غير عمد را بيان فرماييد.

آيت الله مكارم: اين كار حرام نيست ولى بهتر آن است كه از آن پرهيز شود.

 

70 - تفسير و تأويل آيات قرآن، بدون اينكه مستندى از آيات و روايات معصومين عليهم السلام داشته باشد. آيا تفسير به رأى محسوب مى‏گردد يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر منظور از تفسير عمل به ظواهر آيات بوده باشد يا استفاده از قراين لفظيه و عقليه، اشكالى ندارد، ولى اگر منظور تحميل افكار خويش بر آيات قرآن بدون استفاده از قراين عقلى و نقلى باشد جايز نيست؛ و تفسير به رأى است و حرام است.

 

71 - تخريب ابنيه و مكانهايى كه بر روى آنها آيات قرآن نوشته يا حك شده است (به قصد تعمير) چه حكمى دارد؟ در صورت تخريب با خاك و باقيمانده آنها به چه نحو عمل شود؟

آيت الله مكارم: هرگاه تخريب آنها براى تعمير كردن لازم باشد اشكالى ندارد؛ ولى بهتر است خاك آن مقدار كه مربوط به آيات قرآن است، در جاى پاكى دفن كنند، يا در رودخانه‏اى بريزند.

 

72 - شخصى نذر كرده مقدارى قرآن تلاوت نمايد، آيا در اداى اين نذر هنگام خواندن بايد كلمات تلفظ شود؟ آيا خواندن با نگاه و گذراندن معانى در قلب بدون تلفظ به زبان، مجزى است يا خير؟

آيت الله مكارم: براى اداى اين نذر بايد با زبان تلاوت كند؛ مگر اينكه از اول نيّتش غير از اين باشد.

 

73 - اگر كسى در نماز بعد از حمد، سوره‏اى را شروع كرد و متوجه شد كه بعضى آيات آنرا فراموش كرده است وظيفه او چيست؟

آيت الله مكارم: بايد آن را قطع كند و سوره ديگرى بخواند.

 

74 - اگر شخصى قرآنى را به ديگرى اهداء نمايد و در موقع اهداء شرط نمايد كه هر روز مقدارى قرآن تلاوت كند، آيا برگيرنده هديه قبول شرط لازم است؟ اگر بعد از گرفتن هديه به شرط عمل نكند چه حكمى دارد؟

آيت الله مكارم: چنين كسى مى‏تواند هديه و شرط را نپذيرد، ولى اگر پذيرفت بايد به آن عمل كند.

 

 

احكام قرآنى بانوان در استفتائات از حضرت آيت الله مكارم شيرازى (مد ظله)

1 - شنيدن صداى قرآن زن نامحرمى كه مرد او را نمى‏شناسد و قصد ريبه ندارد جايز است يا خير؟

آيت الله مكارم: اگر با آهنگ باشد اشكال دارد.

 

2 - آيا مرد مى‏تواند مهريه همسر خود را فقط يك جلد كلام الله مجيد قرار دهد؟

آيت الله مكارم: هيچ اشكالى ندارد، ولى بايد نوع قرآن را معيّن كند.

 

3 - آيا زوج مى‏تواند مهريه همسر خود را آموزش تلاوت قرآن قرار دهد و در صورت مثبت بودن، اگر مرد تلاش خود را انجام داد ولى زن به جهت كُند ذهن بودن يا كمبود استعداد، نتوانست ياد بگيرد، وظيفه زوج چيست؟

آيت الله مكارم: اشكالى ندارد ولى او بايد وظيفه خود را انجام دهد.

 

4 - زنى در حال تلاوت قرآن است و از طرفى شوهر تقاضاى مقاربت دارد، آيا بر زن لازم است تلاوت را ترك كرده و تقاضاى همسر را اجابت نمايد يا خير؟

آيت الله مكارم: احتياط آنست كه تا آنجا كه مايه عسر و حرج نسبت به زن نشود اجابت كند.

 

5 - آيا زن مى‏تواند در موقع اجراء عقد نكاح با شوهر شرط كند كه در امر تدريس كماكان ادامه بدهد و در جلسات مختلف شركت كند يا نه؟

آيت الله مكارم: مانعى ندارد.

 

6 - زن ناشزه اگر قرآن تلاوت نمايد، تلاوت او چه صورتى دارد؟

آيت الله مكارم: اشكال ندارد.

 

7 - آيا زن در ايام استحاضه مى‏تواند قرآن تلاوت نمايد و ميزان آن چقدر است؟

آيت الله مكارم: اگر وظايف مستحاضه را انجام دهد در حكم طاهر است.

 

8 - اگر زنى بوسيله خوردن قرص از حيض خود جلوگيرى نمايد، آيا مى‏تواند با آن حال قرآن بخواند يا خير؟

آيت الله مكارم: مى‏تواند.

 

9 - در شنيدن صداى قرآن زن نامحرم با صوت، آيا بلوغ يا عدم بلوغ نامحرم در حكم تاثير دارد يا نه؟

آيت الله مكارم: هر گاه دختران كم سن و سالى قرآن بخوانند كه منشأ مفاسدى نباشد، اشكال ندارد.

 

احكام قرآنى بانوان

1 - مستحاضه قليله اگر بخواهد غير از نماز كارى انجام دهد كه شرط آن وضو داشتن است مثلاً بخواهد جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند بنابر احتياط واجب، بايد وضو بگيرد. زيرا وضويى كه براى نماز گرفته كافى نيست.

2 - اگر مستحاضه، غسلهاى واجب خود را بجا آورده باشد، رفتن به مسجد و توقف در آن و خواندن سوره‏اى كه سجده واجب دارد و نزديكى شوهر با او حلال مى‏شود، اگر چه كارهاى ديگرى را كه براى نماز واجب است، مثل وضو و عوض كردن پنبه و دستمال را انجام نداده باشد.

3 - اگر زن در استحاضه كثيره يا متوسطه بخواهد پيش از وقت نماز جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند، بايد غسل كند و وضو هم بگيرد.

4 - خواندن و همراه داشتن قرآن و رساندن جايى از بدن به حاشيه و ما بين خطهاى قرآن و نيز خضاب كردن به حنا و مانند آن براى حايض مكروه است.

5 - توقف در مسجد و رفتن در مسجدالحرام و مسجد پيامبر (صلى الله عليه وآله) و رساندن جايى از بدن به خط قرآن و كارهاى ديگرى كه بر حايض حرام است، بر نفساء هم حرام است و آنچه بر حايض واجب و مستحب و مكروه است، بر نفساء هم واجب و مستحب و مكروه مى‏باشد.

6 - براى كسى كه بعد از مس ميّت غسل نكرده است توقف در مسجد و جماع و خواندن سوره‏هايى كه سجده واجب دارد مانعى ندارد، ولى براى نماز و مانند آن بايد غسل كند و وضو بگيرد.

7 - زنى كه در حال استحاضه است، اگر غسلهايى را كه بر او واجب است انجام داده باشد مى‏تواند هر يك از سوره‏هاى عزائم را بخواند.

8 - خواندن آيه‏ها و كلمه‏ها و حتى يك حرف از سوره‏هاى عزائم براى كسى كه در حال جنابت است و زنى كه در عادت ماهانه و يا در حالت نفاس مى‏باشد حرام است.

ذکر ایام هفته

تدبر در قرآن